تعالى و افراط تشبيه [١] حق به خلق به صراط مستقيم دين قيم هدايت كند (و أن هذا صراطى مستقيما فاتبعوه ولا تتبعوا السبل فتفرق بكم عن سبيله ذ لكم وصيكم به لعلكم تتقون). [٢] سوم: انسان داراى قدرت فكرى است كه مى تواند نواميس و اسرار طبيعت را استكشاف و استخدام كند، و همچنين هوى و هوس و شهوت و غضبى دارد كه در اثر حد شكنى و افزون طلبى - كه خاصيت طبيعت آدمى است - قناعت پذير نيست، با اين خصوصيت، صلاح و فساد زمين وابسته به صلاح و فساد انسان است (ظهر الفساد في البر والبحر بما كسبت أيدى الناس) [٣] بلكه به مقتضاى (وسخر لكم ما في السموت و ما في الارض جميعا منه إن في ذ لك لايت لقوم يتفكرون) [٤] صلاح و فساد كرات ديگر نيز به صلاح و فساد او بستگى دارد، و آنچه اصلاح چنين موجودى را تضمين مى كند تنها هدايت الهى است، كه اعتدال فكرى او را به عقايد حقه و اعتدال روحى او را به اخلاق فاضله و اعمال صالحه تأمين مى نمايد.
چهارم: زندگانى انسان در اثر احتياجات گوناگون وابسته به اجتماع است، و اين وابستگى تأثير و تأثر متقابل و در نتيجه حقوق مختلف را ايجاب مى كند، و بدون احقاق حقوق، حيات اجتماعى قابل بقا نيست، و تأمين آن حقوق هم ميسر نيست مگر به وضع و اجراى قوانينى مصون از نقص و خطا، ومبرا بودن مقام وضع و اجرا از تأثر از مصالح شخصى و انحراف از حق و عدالت، و اين مهم محقق نمى شود مگر به وسيلهء قوانين و مقررات و مجريان الهى (لقد أرسلنا رسلنا بالبينت وأنزلنا معهم الكتب والميزان

[١] افراط تشبيه: يعنى اين كه خدا را همانند خلق بپندارند.
[٢] سوره ء انعام، آيهء ١٥٣ (و همانا اين است راه من كه مستقيم است، پس پيرويش كنيد و پيروى نكنيد راهها را كه
پراكنده تان كند از راه او، بدين توصيه كرده است شما را شايد تقوى پيشه كنيد)
[٣] سوره ء روم، آيهء ٤١ (ظاهر شد فساد در بيابان و دريا بدانچه فراهم كرد دستهاى مردم)
[٤] سوره ء جاثيه، آيهء ١٣ (و مسخر كرد براى شما آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، همگى از اوست همانا در آن
است نشانه هايى براى گروهى كه انديشه كنند)