هر چند هر جمله اى از اين حديث شريف شرح مفصلى دارد، ولى به بيان بعضى از نكات چند جمله اكتفا مى شود: الف: امام (عليه السلام) در جملهء اول موضوع خطبه را ائمهء هدى قرار داده، چون ضرورت وجود امام براى امت روشن است (يوم ندعوا كل أناس بإممهم) [١] و امام امت هم بايد امام هدايت باشد، چنان كه خداوند متعال فرموده است: (وجعلنا منهم أئمة يهدون بأمرنا) [٢]، (إنمآ أنت منذر ولكل قوم هاد) [٣] و معرفت امام هدايت متوقف بر معرفت هدايت است، و معرفت هدايت محتاج به مطالعه و تدبر در آيات وارده ء در اين موضوع در قرآن مجيد است كه عدد آن بيش از دويست و نود مى باشد، و شرح هر يك در اين مختصر نمى گنجد، زيرا هدايت، كمال خلقت است (قال ربنا الذى أعطى كل شئ خلقه ثم هدى) [٤]، (سبح اسم ربك الاعلى - الذى خلق فسوى - والذى قدر فهدى) [٥] و هدايت هر مخلوقى به تناسب خلقت اوست، و چون خلقت انسان بر اساس احسن تقويم است هدايت او بالاترين كمال عالم امكان است، و بزرگترين نعمتى است كه به اشرف مخلوقات عنايت شده (ويتم نعمته عليك ويهديك صرطا مستقيما) [٦]، امام به عنوان (ائمة الهدى) عظمت مقام امامت را بيان كرد، و بلكه براى اهل نظر خصايص امام را روشن نمود، كه چنين ملزومى چه لوازمى دارد، و بعد از اجمال به تفصيل پرداخت، و از نقش وجود امام در دين شروع كرد، كه خداوند تفسير قانون خود را به آراء خلق كه معرض خطا و اختلاف است وا گذار نكرده، زيرا با اين دو آفت غرض از تشريع دين نقض و به جاى نور هدايت، امت به ظلمات ضلالت گرفتار مى شود، بلكه به ائمهء هدى نقطه هاى ابهامى را كه براى بشر در اصول و فروع دين پيدا

[١] سوره ء اسراء، آيهء ٧١ (روزى كه بخوانيم هر مردمى را به پيشواى ايشان)
[٢] سوره ء سجده، آيهء ٢٤ (و قرار داديم از ايشان پيشوايانى كه هدايت كنند به امر ما)
[٣] سوره ء رعد، آيهء ٧ (اين است و جز اين نيست كه تو انذار كننده اى و براى هر قومى هدايت كننده ايست)
[٤] سوره ء طه، آيهء ٥٠ (گفت: پروردگار ما آن كسى است كه به هر چيزى آفرينش آن را داد پس هدايت كرد)
[٥] سوره ء اعلى، آيهء ١ تا ٣ (تسبيح بگو، نام پروردگارت را كه برتر است، آن كه آفريد پس تسويه كرد، و آن كه تقدير كرد
پس هدايت نمود)
[٦] سوره ء فتح، آيهء ٢ (و تمام كند نعمتش را بر تو، و هدايت كند تو را به راهى راست)