المنشئون) [١]، (وأنبتنا فيها من كل شئ موزون). [٢] به هر گياهى و درختى كه بنگريد از ريشه تا ميوه اش آيت علم و قدرت و حكمت حق است، و سر سپرده در مقابل آيينى است كه براى پرورش آن مقرر شده است (والنجم والشجر يسجدان). [٣] همچنان كه تأمل در زندگى هر حيوانى راهنماى آدمى به خداست.
ابوشاكر ديصانى بر امام ششم (عليه السلام) وارد شد، و گفت: يا جعفر بن محمد، مرا بر معبود من دلالت كن، طفل صغيرى با تخم مرغى بازى مى كرد، امام (عليه السلام) آن تخم مرغ را گرفت و فرمود: " اى ديصانى اين حصارى است مكنون، پوستى غليظ دارد، و زير پوست غليظ پوست رقيقى است، وزير آن پوست رقيق طلاى مايعى و نقره ء روانى است كه هيچ يك به ديگرى مخلوط نمى شود، نه از اندرون اين حصار محكم مصلحى بيرون آمده تا خبر از اصلاح آن بدهد، و نه از بيرون مفسدى در آن داخل شده تا خبر از افساد آن بدهد، نه كسى مى داند اين تخم مرغ براى نر يا براى ماده آفريده شده است. " [٤] آيا آن حصار محكم از ماده ء آهكى تصفيه شده را كه در آن اسرارى نهفته است، كدام تدبير ساخته كه از دانه هايى كه مرغ مى خورد جدا كرده، و در تخم دان او همچون مأمنى براى پرورش جوجه فراهم كرده، و در آن نطفه را مانند گوهرى در صدف جا داده، و چون جوجه از مادر جداست و در دوران جنينى رحمى نيست كه از آن غذا بگيرد، غذاى او را در همان حصار كنار او آماده كرده، و بين جدار آهكى غليظ و جوجه و غذاى او، پوست لطيفى را كه از غلظت آن حصار آسيبى به جوجه و غذاى او وارد نشود قرار داده، و در آن عرصهء تاريك و ظلمانى اعضا و قواى جوجه از استخوانها و عضلات و عروق و اعصاب و حواس كه تنها مطالعه در ساختمان چشم آن حيوان محير العقول است هر يك را به جاى

[١] سوره ء واقعه، آيهء ٧٢ (آيا شما پديد آورديد درختش را يا ماييم پديد آورندگان)
[٢] سوره ء حجر، آيهء ١٩ (و رويانيديم در آن از هر چيز موزون و سنجيده شده)
[٣] سوره ء الرحمن، آيهء ٦ (و گياه و درخت سجده مى كنند)
[٤] بحار الانوار، جلد ٣، صفحهء ٣١