تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٥ - پاسخ به يك سؤال

بنا بر اين تحريم قسمتى از گوشتها بر يهود جنبه مجازات داشت، و هرگز مشركان نمى‌توانستند به آن استدلال كنند.

به علاوه چيزهايى را كه مشركان تحريم كرده بودند نه در آئين يهود بود، نه در آئين اسلام، صرفا بدعتهايى بود كه از ريشه خرافات مايه مى‌گرفت (آيه مورد بحث ممكن است اشاره به اين نكته نيز باشد كه شما كارى كرديد كه با هيچ كتاب آسمانى سازگار نيست).

*** در آخرين آيه مورد بحث، آن چنان كه روش قرآن است، درهاى بازگشت را به روى افراد فريب خورده و يا پشيمان مى‌گشايد، و مى‌گويد:" پروردگارت نسبت به آنها كه از روى جهل اعمال بد انجام داده‌اند، سپس بعد از آن توبه كرده‌اند و اصلاح و جبران نمودند، آرى پروردگارت بعد از اين توبه و اصلاح، آمرزنده و مهربان است" (ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ‌).

قابل توجه اينكه اولا علت ارتكاب گناه را" جهالت" مى‌شمرد، چرا كه جهل عامل اصلى بسيارى از گناهان است، و اينگونه افرادند كه پس از آگاهى به راه حق باز مى‌گردند، نه آنها كه آگاهانه و از روى استكبار و غرور يا تعصب و لجاجت و مانند آن راه غلط را مى‌پيمايند.

ثانيا: مساله توبه را به توبه قلبى و ندامت درونى محدود نمى‌كند، بلكه روى اثر عملى آن تاكيد كرده، و اصلاح و جبران را مكمل توبه مى‌شمارد، تا اين فكر غلط را از مغز خود بيرون كنيم كه هزاران گناه را با يك جمله" استغفر اللَّه" مى‌توان جبران كرد. نه، بايد عملا خطاها جبران گردد و قسمتهايى كه از روح انسان و يا جامعه بر اثر گناه آسيب يافته اصلاح و مرمت شود.

توبه حقيقى اين است نه لقلقه لسان.