تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه

جلد يازدهم

(15) سوره حجر جلد يازدهم از آغاز سوره حجر و آغاز جزء 14 قرآن اين سوره در مكه نازل شده و 99 آيه است

محتواى سوره حجر

سوره الحجر (15) آيات 1 تا 5

تفسير آرزوهاى بيجا!

نكته آرزوهاى دراز عامل بزرگ غفلت

سوره الحجر (15) آيات 6 تا 8

تفسير تقاضاى نزول فرشتگان

سوره الحجر (15) آيه 9

حفظ قرآن از دستبردها!

بحث در عدم تحريف قرآن

دلائل عدم تحريف قرآن

روايات تحريف

سوره الحجر (15) آيات 10 تا 15

تفسير لجاجت و انكار محسوسات

نكتهها

1- معناى لغوى" شيع"

2- مرجع ضمير در" نسلكه"

3- سنت پيشينيان!

5- معنى جمله" سكرت ابصارنا"

سوره الحجر (15) آيات 16 تا 18

شياطين با شهب رانده مىشوند؟

نتيجه بحث

سوره الحجر (15) آيات 19 تا 21

تفسير گنجينه همه چيز نزد ما است

نكتهها

1- خزائن خداوند چيست؟

2- نزول مقامى و نزول مكانى

سوره الحجر (15) آيات 22 تا 25

نقش باد و باران

نكتهها پيشينيان و متاخران كيانند؟

سوره الحجر (15) آيات 26 تا 44

آفرينش انسان

نكتهها

1- تكبر و غرور سرچشمه بزرگترين بدبختيها است

2- شيطان بر چه كسانى تسلط مىيابد؟

3- درهاى جهنم!

4-" گل تيره" و" روح خدا"

5- جان چيست؟

6- قرآن و خلقت انسان

دلائل طرفداران تكامل

پاسخهاى طرفداران ثبوت انواع

فرضيه تكامل و مساله خداشناسى

قرآن و مساله تكامل

سوره الحجر (15) آيات 45 تا 50

تفسير نعمتهاى هشتگانه بهشت

نكتهها

1- باغها و چشمههاى بهشت

2- نعمتهاى مادى و معنوى

3- كينهها و حسادتها دشمن برادرى است

4- پاداش كامل

5- بيائيد بهشت را در اين دنيا بسازيم

سوره الحجر (15) آيات 51 تا 60

تفسير ميهمانان ناشناس؟

سوره الحجر (15) آيات 61 تا 77

تفسير سرنوشت گنهكاران قوم لوط

نكتهها

3- رابطه" متوسم" و" مؤمن"

4- مستى شهوت و غرور!

سوره الحجر (15) آيات 78 تا 84

پايان زندگى دو قوم ستمگر

كيانند؟

سوره الحجر (15) آيات 85 تا 91

تفسير تجزيهگران و التقاطيها!

نكتهها

1- قرآن موهبت بزرگ الهى

2- چشم به امكانات ديگران دوختن مايه انحطاط است

3- تواضع رهبر

4- مقتسمين چه اشخاص هستند؟

سوره الحجر (15) آيات 92 تا 99

تفسير مكتبت را آشكارا بگو!

نكتهها

1- آغاز دعوت علنى اسلام

2- تاثير توجه به خدا در قدرت روح

3- عبادت و تكامل

(16) سوره نحل اين سوره 128 آيه دارد كه قسمتى از آن در مكه و قسمتى در مدينه نازل گرديده است

محتواى سوره

فضيلت سوره

سوره النحل (16) آيات 1 تا 2

تفسير فرمان عذاب نزديك است

سوره النحل (16) آيات 3 تا 8

منافع گوناگون حيوانات

اهميت دامدارى و كشاورزى

سوره النحل (16) آيات 9 تا 13

تفسير همه چيز در بند تسخير تو است اى انسان

نكتهها

1- نعمتهاى مادى و معنوى

2- چرا تنها زيتون و نخل و انگور؟!

3- تفكر، تعقل، تذكر

سوره النحل (16) آيات 14 تا 18

تفسير نعمت كوهها و درياها و ستارگان

نكتهها راه، نشانه، رهبر

سوره النحل (16) آيات 19 تا 23

تفسير معبودهاى مرده و فاقد شعور!

نكتهها مستكبران كيانند؟!

سوره النحل (16) آيات 24 تا 29

شان نزول

تفسير آنها كه بار گناه ديگران را بر دوش مىكشند

نكتهها

1- سنت حسنه و سيئه

2- تسليم بيهوده!

سوره النحل (16) آيات 30 تا 32

تفسير سرنوشت پاكان و نيكان

سوره النحل (16) آيات 33 تا 37

تفسير وظيفه پيامبران ابلاغ آشكار است

نكتهها

1- بلاغ مبين چيست!

2- هر امتى رسولى دارد

سوره النحل (16) آيات 38 تا 40

شان نزول

تفسير معاد و پايان گرفتن اختلافها

سوره النحل (16) آيات 41 تا 42

شان نزول

تفسير پاداش مهاجران

نكتهها

سوره النحل (16) آيات 43 تا 44

تفسير اگر نمىدانيد بپرسيد!

نكته اهل ذكر كيانند؟

سوره النحل (16) آيات 45 تا 47

تفسير انواع مجازاتها در برابر انواع گناهان!

سوره النحل (16) آيات 48 تا 50

سجده همه جنبندگان حتى سايههايشان براى خدا!

نقش سايهها در زندگى ما

سوره النحل (16) آيات 51 تا 55

تفسير دين يكى و معبود يكى!

سوره النحل (16) آيات 56 تا 60

تفسير آنجا كه تولد دختر ننگ بود!

نكتهها

1- چرا فرشتگان را دختران خدا مىدانستند؟

2- چرا عرب جاهلى دختران را زنده بگور مىكرد؟

3- نقش اسلام در احياى ارزش مقام زن

سوره النحل (16) آيات 61 تا 64

گر حكم شود كه مست گيرند!

اجل مسمى چيست

سوره النحل (16) آيات 65 تا 67

تفسير آبها، ميوهها، دامها

نكتهها

1- پيدايش شير چگونه است؟

2- مواد غذايى مهم شير

3- شير غذاى خالص و گوارا

سوره النحل (16) آيات 68 تا 69

تفسير پروردگارت به زنبور عسل وحى فرستاد!

نكتهها

1- كلمه وحى و معانى مختلف آن

2- آيا الهام غريزى مخصوص زنبوران عسل است؟

3- قبل از هر چيز خانهسازى

4- طرز انتخاب اين خانهها

نكتهها

1- عسل از چه ساخته مىشود؟

2- راههاى مطمئن و رام!

3- عسل در كجا ساخته مىشود؟

4- رنگهاى مختلف عسل

5- عسل يك ماده فوق العاده شفا بخش

6- براى انسانها (للناس)

7- مسائل جالب ديگرى درباره عسل

8- زندگى عجيب زنبوران عسل

سوره النحل (16) آيات 70 تا 72

سرچشمه تفاوت روزيها

آيا ايجاد تفاوت با عدالت سازگار است؟

نكتهها

1- اسباب و سرچشمههاى روزى

2- مواسات با ديگران

سوره النحل (16) آيات 73 تا 74

تفسير براى خدا شبيه قرار ندهيد

سوره النحل (16) آيات 75 تا 77

دو مثال زنده براى مؤمن و كافر!

نكتهها

1- انسانهاى آزاده و اسير!

2- نقش" عدالت" و" راستى" در زندگى انسانها

3- مراد از" الذى يامر بالعدل" ائمه هستند

سوره النحل (16) آيات 78 تا 83

تفسير انواع نعمتهاى مادى و معنوى

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

1- انسان در آغاز هيچ علمى نداشت

2- نعمت ابزار شناخت

نكتهها

1- اسرار پرواز پرندگان در پهنه آسمان

2- پيوند آيات

سايهها، مسكنها، و پوششها

نكتهها

2- در كشاكش نيروى حق و باطل

سوره النحل (16) آيات 84 تا 89

تفسير آنجا كه تمام درها به روى بدكاران بسته مىشود

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

2- 2- در عرصه قيامت بتها نيز ظاهر مىشوند

3- 3- مشركان اعتراف مىكنند كه اين معبودها را پرستش مىكردند

نكتهها

1- قرآن بيانگر همه چيز است

2- چهار مرحله هدايت

سوره النحل (16) آيه 90

جامعترين برنامه اجتماعى

جامعترين آيات خير و شر

سوره النحل (16) آيات 91 تا 94

شان نزول

تفسير استحكام پيمانهاى شما دليل بر ايمان شماست!

نكتهها

1- فلسفه احترام به عهد و پيمان

2- عذرهاى ناموجه براى نقض پيمان

سوره النحل (16) آيات 95 تا 97

شان نزول

تفسير زندگى پاكيزه در گرو چيست؟

نكتهها

1- سرمايههاى جاودانى

2- برابرى مرد و زن

3- ريشههاى عمل صالح از ايمان سيراب مىگردد

4- حيات طيبه چيست؟

سوره النحل (16) آيات 98 تا 100

تفسير اينگونه قرآن بخوان

نكتهها

1- موانع شناخت

2- چرا از شيطان رجيم به خدا پناه مى بريم؟

3- آنها كه زير پرچم حقند و آنها كه تحت لواى شيطانند؟

4- آداب تلاوت قرآن

سوره النحل (16) آيات 101 تا 105

شان نزول

دروغ رسوا!

نكتهها

زشتى دروغ از ديدگاه اسلام؟

1- راستگويى و اداء امانت

2- دروغ سرچشمه همه گناهان

3- دروغ سرچشمه نفاق است

4- دروغ با ايمان سازگار نيست

5- دروغ نابود كننده سرمايه اطمينان است

سوره النحل (16) آيات 106 تا 111

شان نزول

تفسير بازگشت كنندگان از اسلام (مرتدين)

نكتهها

1- تقيه و فلسفه آن

2- مرتد فطرى، و ملى، و فريب خوردگان

سوره النحل (16) آيات 112 تا 114

تفسير آنها كه كفران كردند و گرفتار شدند

نكتهها

1- آيا مثال است يا يك جريان تاريخى؟

2- رابطه امنيت و روزى فراوان

3- لباس گرسنگى و ناامنى

4- كفران نعمت و تضييع مواهب الهى

سوره النحل (16) آيات 115 تا 119

دروغگويان هرگز رستگار نخواهند شد

پاسخ به يك سؤال

سوره النحل (16) آيات 120 تا 124

تفسير ابراهيم (به تنهايى) يك امت بود!

سوره النحل (16) آيات 125 تا 128

ده دستور مهم اخلاقى در مقابله با مخالفان

آخرين سخن در مورد سوره نحل (سوره نعمتها)

هدف از تشريح نعمتها

تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٢ - ٢- پيوند آيات

با غير جنس خود و مانند اينها كه هر كدام داستان طولانى دارد.

آرى همانگونه كه در آيه فوق خوانديم" هر يك از اينها نشانه‌هايى است از عظمت پروردگار و علم و قدرت بى‌پايانش".

٢- پيوند آيات‌

بدون شك ميان آيه فوق كه از پرواز پرندگان سخن مى‌گويد و آيه قبل و بعد آن، اين پيوند وجود دارد كه همگى از نعمتهاى خدا در جهان آفرينش و ابعاد و قدرت و عظمت او سخن مى‌گويند، ولى اين احتمال نيز چندان دور نيست كه ذكر پرواز پرندگان به دنبال بيان ابزار شناخت اشاره لطيفى به اين نكته باشد كه پرواز اين پرندگان را در جهان محسوس با پرواز انديشه‌ها در جهان نامحسوس تشبيه كند كه هر كدام با ابزارى كه دارند در جو مخصوص به خودشان به پرواز در مى‌آيند.

على ع در خطبه شقشقيه مى‌فرمايد

ينحدر عنى السيل و لا يرقى الى الطير:

" سيلاب علم و دانش از كوهسار وجودم سرازير مى‌شود، و انديشه‌هاى دور پرواز به قله آن نمى‌رسد"! و در كلمات قصارش در بيان فضيلت مالك اشتر آن افسر جانباز مى‌خوانيم:

لا يرتقيه الحافر و لا يوفى عليه الطائر:

" هيچ مركبى نمى‌تواند از كوهسار وجودش بالا رود و هيچ پرنده انديشه به اوج او راه نمى‌يابد" [١]

*** همانگونه كه در آغاز اين سوره گفتيم يكى از نامهاى اين سوره، سوره نعمتها است به خاطر اينكه به نعمتهاى گوناگون مادى و معنوى پروردگار كه بالغ بر پنجاه نعمت مى‌شود در اين سوره اشاره شده است، تا هم دليلى بر شناسايى‌

[١] نهج البلاغه كلمات قصار شماره ٤٤٣.