و حال آنکه دو خلیفه پیشین شفاعت عثمان را برای برگرداندن آنها به مدینه‌ قبول نکردند ، و همان مروان سبب اصلی فتنه‌ها و قتل عثمان شد . امویها بعد از حکومت عثمان بر بیت المال و مناصب دست یافتند . دو عامل ثروت و مناصب را در دست گرفتند ، فقط یک عامل قوی و نیرومند را کسر داشتند که دیانت بود . بعد از قتل عثمان ، معاویه با یک طراری و زبردستی عجیبی بر این عامل هم دست یافت و آن را هم استخدام کرد و اینجا بود که توانست سپاهی به نام دین و با نیروی دین علیه شخصی مانند علی بن‌ ابی طالب علیه السلام تجهیز کند . معاویه بعدها در زمان خلافتش با اجیر کردن روحانیون امثال ابوهریره کاملا عامل روحانیت را علاوه بر عامل دیانت‌ استخدام کرد و به این اعتبار چهار عامل شد : عامل سیاست و پستهای سیاسی‌ ، عامل ثروت ، عامل دیانت ، عامل روحانیت و طبقه روحانیین . حیف و میل کردن بیت المال و دست بدست کردن مناصب به وسیله امویها در عهد عثمان موجب نارضایتی عمومی شد چه آنها که اهل دنیا بودند و چه آنها که‌ اهل دین بودند . اهل دنیا بر دنیای خود نگران بودند و نمی‌توانستند ببینند که می‌خورند حریفان و آنها نظاره کنند ، و اهل دین هم که می‌دیدند اصول‌ اجتماعی اسلام دارد از بین می‌رود . اینست که می‌بینیم مثلا هم عمر و عاص و زبیر مخالف بودند و هم ابوذر و عمار . عمر و عاص گفت : بر هیچ چوپانی‌ نگذشتم مگر آنکه او را بر قتل عثمان تحریک کردم ، و وقتی که خبر قتل‌ عثمان را شنید