بنابر فرض اول ناچار اهدافی داشت اجتماعی و اصولی ، و بنابر فرض دوم‌ هدفش جز حفظ شرف و حیثیت انسانی خود نبود ، و بنابر اینکه از نوع‌ انقلاب و قیام ابتدائی بود آیا مبنای این انقلاب صرفا دعوت مردم کوفه‌ بود که اگر مردم کوفه دعوت نمی کردند قیام نمی کرد ( و قهرا پس از اطلاع‌ از عقب نشینی مردم کوفه در صدد کنار آمدن و سکوت بود ) یا مبنای دیگری‌ جز دعوت مردم کوفه داشت و فرضا مردم کوفه دعوت نمی‌کردند ، او در صدد اعتراض و مخالفت بود هر چند به قیمت جانش تمام شود ؟ در جریان حادثه کربلا عوامل گوناگونی دخالت داشته است [١] یعنی‌ انگیزه‌های متعددی برای امام در کار بوده است که همین جهت از طرفی توضیح‌ و تشریح ماهیت این قیام را دشوار می‌سازد زیرا آنچه از امام ظاهر شده‌ گاهی مربوط به یک عامل خاص بوده و گاهی به عامل دیگر ، و سبب شده که‌ اظهار نظر کنندگان ، گیج و گنگ بشوند و ضد و نقیض اظهار نظر کنند ، و از طرف دیگر به این قیام جنبه‌های مختلف می‌دهد و در حقیقت از هر جنبه‌ای‌ ماهیت خاصی دارد . ( در امور اجتماعی و مرکب ، مانعی نیست که یک چیز دارای چند ماهیت باشد همچنانکه مخصوصا در درسهای فلسفه تاریخ ثابت‌ کرده‌ایم ) .

&gt امام از نظر عامل بیعت ، عکس‌العمل کار بود آنهم عکس العمل منفی ، از نظر عامل دعوت ، عکس العمل کار بود اما عکس العمل مثبت ، و از نظر عامل امر به معروف ، آغازگر بود و مهاجم . [١] همان طوری که در سخنرانیهائی که در دانشکده ادبیات تهران و دانشگاه اهواز در محرم ١٣٩٢ تحت عنوان " تحلیلی از قیام عاشورا " گفتیم ، حوادث اجتماعی مانند حوادث طبیعی و مادی ، شناخت آنها نیازمند به نوعی تجزیه و تحلیل به عناصر اولیه &gt