و انقلاب بوده است .
اما جریانهائی در زمان معاویه پیش آمده بود : الف - از همه مهمتر موروثی کردن خلافت بود که بزرگترین بدعتها به شمار می‌رفت و در واقع جامه عمل پوشیدن به آرزوی دیرین ابوسفیان بود که‌ تلقفوها تلقف الکرش ، اما والذی یخلف به ابوسفیان لا جنة و لا نار . در مقابل چنین بدعتی سکوت جایز نبود .
ب - وضع شیعیان برخلاف قرارداد صلح امام حسن فوق العاده سخت و غیرقابل تحمل بود . سیاست اموی بر ریشه کن کردن اساس تشیع بود . معاویه‌ در یک بخشنامه می‌نویسد : " من اتهمتموه بموالاش هؤلاء القوم فنکلوا به و اهدموا داره " [١] . در بخشنامه دیگری می‌نویسد : " انظروا الی من‌ قامت علیه البینه انه یحب علیا و اهل بیته فامحوه من الدیوان و اسقطوا عطاءه و رزقه " [٢] . ( ابن ابی الحدید ، ج ٣ ، ص ١٥ ، چاپ مصر ) .
ج - سب و لعن علی علیه السلام به طور رسمی در خطبه‌های نماز جمعه .
د - عدم قبول شهادت شیعیان و محرومیت آنها از حقوق اجتماعی .
ه - قتل اکابر شیعیان از قبیل حجر بن عدی و رشید

[١] [ بر هر کس گمان بردید طرفدار این قوم است سخت گیرید و خانه‌اش‌ را ویران کنید ] . [٢] [ بنگرید هر کس ثابت شده دوست علی و خاندان اوست نامش را از دفتر پاک کنید و حقوق و جیره‌اش را ببرید ] .