صفحه ١٤٢ : یکی از علمای نجف نوشته است که این خطبه را آنحضرت در بین راه ایراد فرموده . اگر این نقل قابل اعتماد باشد ممکن است این خطبه را امام در راه ، پس از رسیدن خبر شهادت مسلم بن عقیل در یکی از منازل که می‌خواسته‌ است شب آنجا بماند و صبح حرکت کند ایراد فرموده باشد . فرض خوبی است ولی آیا مدرکی دارد یا نه ؟ صفحات ١٤٢ و ١٤٣ : حالا فرض می‌کنیم امام این خطبه را از اول تا آخر در مکه قبل از حرکت‌ بکوفه ایراد فرموده باشد ، در اینجا لازم است اوضاع و احوال و محیطی که‌ این خطبه در آن انشاء شده در نظر گرفته شود تا درک صحیح معنای خطبه میسر گردد : مطالعات چند ماهه امام حسین ( ع ) و بررسی‌های دقیقی که از میزان قدرت‌ حکومت از یکطرف و قدرت نظامی خود از طرف دیگر فرمود چنین نتیجه می‌داد که : عواملی پیروزی فراهم شده و اگر کوفه در این شرائط مساعد تسخیر شود و حکومت حسینی تشکیل گردد می‌توان اسلام را در پناه قدرت حکومت نجات داد و سنت پیغمبر ( ص ) را زنده کرد . ولی از طرف دیگر معلوم است که عمال حکومت بیکار ننشسته و مراقب‌ اوضاع هستند ، و از اینرو امکان برخورد نظامی هست . بنابر این باید افرادی که در این مبارزه وارد هستند با قاطعیت و جدیت کامل آماده‌ هرگونه فداکاری و جانبازی باشند ، و قبل از همه ، رهبر قیام باید برای‌ فداکاری آمادگی داشته باشد .