بعضیها در خود احساس شخصیت می‌کنند ، نوعی حماسه در روح آنها هست . در ملت آلمان حماسه " آلمان برتر از همه است " وجود داشت . در عرب نیز خوی تفوق عرب بر غیر عرب بود و اسلام با آن مبارزه کرد . کم و بیش در هر قومی نوعی حماسه هست ، و از نظر اسلام همه حماسه‌های قومی مذموم است .
اما نوعی حماسه است که حماسه انسانی است ، تعصب اگر نامیده شود تعصب ممدوح است . آن ، حماسه کرامت نفس و آزادمنشی و عزت نفس و اینکه زندگی با عار قابل تحمل نیست می‌باشد .
٢ - آیا در قرآن آیات حماسی هست ؟ آیه : « و لله العزش و لرسوله و للمؤمنین »[١] و آیه کریمة : ²لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلا [٢] .
حماسه به طور کلی توجه به نوعی کیفیت معنوی زندگی است ، چیزی که هست‌ بعضی کیفیتها موهوم و بی اساس است مثل اینکه " آلمان یا باید معدوم‌ شود و یا بر دنیا سیادت کند " و همچنین حماسه‌های دیگر برتری طلبی و تقدم جوئی‌ها ، و نوعی کیفیت است که واقعیت دارد و آن اینکه حیات شخص‌ یا ملت ، محکوم دیگران نباشد ، انسان آزاد آفریده شده : « و لا تکن عبد غیرک و قد جعلک الله حرا » [٣] ، یا اینکه شخص خود را آلوده نکند به‌ دروغ و غیبت و خیانت

[١] سوره منافقون ، آیه . ٨ [ عزت از آن خدا و رسول او و مؤمنان است‌ ] . [٢] سوره نساء ، آیه . ١٤١ [ ترجمه : و خداوند برای کافران بر مؤمنان‌ راه ( تسلط ) قرار نداده است ] . [٣] " نهج البلاغه " نامه ٣١ به حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام . [ ترجمه : بنده &gt