دخالت کرده است و آن اینکه به خاطر فلسفه خاصی از طرف پیشوایان دین‌ توصیه شده که این جریان به عنوان یک مصیبت یادآوری شود و مردم بر آن‌ بگریند . فلسفه این تذکر و گریستن و گریاندن ، احیاء این خاطره است و فلسفه احیاء آن اینست که هدف کلی این نهضت برای همیشه زنده بماند و امام حسین هر سال در میان مردم به این صورت ظهور کند و مردم از حلقوم او بشنوند که : « الا ترون ان الحق لا یعمل به ، و ان الباطل لا یتناهی عنه » ، مردم همیشه بشنوند : « لا اری الموت الا سعادش و الحیاش مع الظالمین الا برما » ، مردم بشنوند این ندایی را که با حماسه سروده شده است و ببینند این تاریخی را که با خون نوشته شده است . ولی این مطلب بدون توجه به هدف گریستنها و گریاندنها ، خود گریستن‌ موضوع شده است ، بلکه هنر مخصوص شده است . گریز زدن خود یک هنری است‌ در میان اهل منبر و روضه خوان‌ها . قهرا برای اینکه مردم بهتر و بیشتر گریه کنند ، و به ظاهر برای اینکه اجر و ثواب بیشتری پیدا کنند ، روضه‌های دروغ جعل شد . مردم ما هم فعلا مثل چایخورهایی که به چای پررنگ‌ عادت کرده باشند که چای کمرنگ آنها را نمی گیرد ، به روضه‌های خیلی داغ‌ و پرحاشیه عادت کرده‌اند و این خود عاملی شده که اجبارا عده‌ای از اهل‌ منبر برای اینکه مردم گریه بکنند ، روضه‌های دروغ ، و اگر بخواهیم‌ محترمانه بگوئیم ، روضه‌های ضعیف می‌خوانند . اینجا دو داستان دارم : می‌گویند یکی از علماء آذربایجان همیشه از روضه‌های بی اصلی که خوانده می‌شد رنج می‌برد و به