كتابخانه ابن طاووس (فارسي) - إتان گلبرگ - الصفحة ٢٩٠

است كه ياقوت آن را با فضائل على بن ابى طالب ذكر مى كند (ياقوت، الادباء ١٧ / ٨٠ - ٨١ و از او Rosenthal و Gilliot). از آنچه ما درباره كسانى كه كتاب " عيون اخبار بنى هاشم " و " فضائل العباس " به آنها تقديم شده يا به نام آنها تأليف شده مى دانيم چنين بدست مى آيد كه اين دو نام يك كتاب مى باشد. همانطور كه گفته شده " عيون " براى وزير على بن عيسى نوشته شده، بر طبق گفته Gilliot كتاب فضائل العباس را نيز دستگاه خلافت درخواست كرده است.
مسأله ديگرى كه در گفته ياقوت مطرح شده اين كه تأليفات مختلف طبري در باره فضائل ناتمام مانده است. زيرا ابن طاووس اشاره به ناتمام بودن حديث الولاية و " عيون " نمى كند (همانگونه كه Rosenthal در كتاب Tabari ص ٩٣ حدس زده محتمل است كه طبري بر آن بوده تا تأليفات مختلف فضائل را راجع به اشخاص يا گروهها در يك كتاب جمع آورى كند و اين كه ياقوت از ناتمام بودن فضائل سخن گفته به همين معناست كه آنها را در يك كتاب فراهم نياورده است. تأليف ديگر مربوط به فضائل على [ع] كه ابن طاووس به طبري منسوب داشته كتاب مناقب اهل بيت [ع] مى باشد (نك‍: به همين فهرست ذيل همين عنوان).
خلاصه اين كه طبري چندين كتاب درباره‌ء فضائل صحابه ء مختلف نوشته و بر آن بوده تا آنها را در يك مجلد فضائل گردآورى كند. اين تأليفات مشتمل است بر: فضائل على [ع]، حديث (يا: كتاب) الولاية (نيز معروف به حديث غدير خم والرد على الحرقوصية)، فضائل العباس (كه محتملا با عنوان عيون اخبار بنى هاشم يكى باشد) و شايد هم مناقب اهل البيت. ظاهرا حديث الولاية تأليف مستقلى بوده اما محتمل است كه طبري در ذهنش بود تا آن را در " فضائل على " بگنجاند بطورى كه تأليف عمومى ترى بنام فضائل باشد. ظاهرا جريان اين كتابها محدود به دواير شيعى بوده و حتى در آنجا هم چندان شناخته شده نبوده و عمدتا بخاطر ابن طاووس است كه ما از آن چيزى مى دانيم.
١٧٢. * * كتاب الحلال الحرام / أبو اسحاق ابراهيم بن محمد بن سعيد الثقفى (م ٢٨٣)؟