دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٧٩ - مبحث اول نشانه هاى عدالت راوى

ملازمه مذكور در اين استدلال، صحيح نيست؛ زيرا روايت، فقط در معرّفىِ راوى مؤثّر است، يعنى جهالت را از شخص راوى مى‌زدايد و تعديل، تنها به واسطه تجربه و آزمايش صورت مى‌گيرد.[١] نيز در ردّ استدلال فوق گفته شده كه حال راوىِ عادل در روايت به شيوه مزبور، منحصر به احتمالى كه در استدلال فوق آمده، نيست تا استدلال آنان، تمام و درست باشد؛ زيرا احتمال دارد كه عادل مزبور، نه از جرح آن شخص خبر داشته باشد و نه از عدالت او[٢]؛ بلكه بطلان تعديل به اين شيوه در نزد خطيب بغدادى به حدّى واضح بوده كه وى تصريح كرده است با روايت دو راوى از كسى نيز تنها جهالت از هويّت آن شخص مرتفع مى‌شود و با آن، عدالت وى ثابت نمى‌شود.[٣] برخى از محقّقان براى آن كه روايت به اين شيوه، به منزله تعديل باشد، شرطى را لازم دانسته‌اند و آن اين كه عادل روايت كننده، از عادلانى باشد كه از غيرِ عادلان روايت نمى‌كند. در اين صورت، روايت وى از كسى با ذكر نام وى به منزله تعديل آن شخص است.[٤] اين قول، مورد تأييد جمعى از علماى دانش اصول (مانند: سيف آمِدى و ابن حاجب) است و سخاوى (٨٣١- ٩٠٢ ق)[٥] گفته كه جمعى از محدّثان بر همين مبنا بوده‌اند و شيخين (بخارى و مسلم) و ابن خُزَيْمَه (٢٢٣- ٣١١ ق)[٦] نيز در

[١]. فتح المغيث، السخاوى، ج ١، ص ٣٤٣؛ تدريب الراوى، ج ١، ص ١٧١( به نقل از: ابوبكر صيرفى).

[٢]. الكفاية فى علم الرواية، ص ٩١- ٩٢.

[٣]. همان، ص ٨٨- ٨٩.

[٤]. فتح المغيث، السخاوى، ج ١، ص ٣٤٣.

[٥]. شمس الدين ابو الخير محمّد بن عبد الرحمان سخاوى( منسوب به روستايى در غرب فسطاط مصر)، مورّخ و از علماى بزرگ دانش علم حديث است و كتاب الإعلان بالتوبيخ لمن ذمّ التاريخ و فتح المغيث بشرح ألفية الحديث وى در زمينه دو دانش مذكور، بسيار معروف و متداول است. حافظ ابن حجر عسقلانى از مهم‌ترين مشايخ وى است كه تأثير بسزايى در شكل گيرى شخصيت علمى وى داشته است( ر. ك: البدر الطالع، ج ٢، ص ١٨٤- ١٨٧).

[٦]. براى آگاهى از شرح حال وى، ر. ك: فصل ششم، ص ٢٤٧.