دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٥٥ - مبحث اول مراتب تعديل
زيرا الفاظ ذكر شده در اين چهار مرتبه، بر هر دو شرط لازم در راوى (يعنى عدالت و ضبط) دلالت دارند و چنين راويانى، احاديثشان صحيح بوده، مورد احتجاج قرار مىگيرد؛ اگرچه صحّت احاديث مراتب مزبور، به معناى يكنواخت بودن درجه صحّت آنها نيست، بلكه احاديث اهل مرتبه اوّل، نسبت به احاديث اهل مرتبه دوم و سوم و چهارم، از درجه صحّت بيشترى برخوردار است و نيز احاديث اهل مرتبه دوم، نسبت به اهل مراتب سوم و چهارم و ....
روايات اهل مرتبه پنجم، مورد احتجاج قرار نمىگيرند؛ زيرا الفاظ اين مرتبه، بر ضبط راوى دلالت ندارند؛ امّا عدم احتجاج به روايات آنان، به معناى ردّ روايات آنان نيست؛ بلكه احاديث اهل اين مرتبه، مورد توجّه قرار گرفته، نوشته مىشوند تا اگر ضابط بودن آنان از طريق موافقت احاديث آنان به نقل همان احاديث از طريق اهل ضبط و اتقان معلوم گرديد، احاديثشان پذيرفته گردد؛ و اگر شناخت ضبط اهل اين مرتبه، دشوار و غير ميسور شد، روايات آنان مورد اعتبار قرار گيرد؛ يعنى روايات اهل اين مرتبه، اگرچه به تنهايى ضعيف و غيرقابل احتجاجاند، ليكن قابل تقويت به درجه احاديث «حَسَن لغيره»[١] اند و اين، در صورتى است كه روايات آنان به نقل همان روايات، از طُرُق چهارمرتبه اوّل از مراتب تعديل و يا حداقل به هم شأن خودشان تقويت شوند.
به عبارت ديگر، ضعف روايات اهل اين مرتبه (از ناحيه ضبط)، تا حدّى قابل جبران است و اگر چنين شود، روايات آنان پذيرفته مىگردد.
روايات اهل مرتبه ششم نيز از جهت حكم، مانند روايات اهل مرتبه پنجم است با اين تفاوت كه روايات آنان، در درجهاى پايينتر از اهل مرتبه پنجم است.
آنچه تا اكنون در مورد احكام اهل مرتبه پنجم و ششم گفته شد، مضمون و حاصل سخنان علما در كتابهاى «مصطلح الحديث» و مقدمات كتابهاى رجالى
[١]. براى اطّلاع بيشتر درباره اين اصطلاح، ر. ك: فصل پنجم، ص ١٩٥.