دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٦٢ - مبحث دوم مراتب جرح

[٣.] ثم: متروك، و ليس بثقة، و سكتوا عنه، و ذاهب الحديث، و فيه نظر، و هالك، و ساقط.

[٤.] ثم: واهٍ بمرة، و ليس بشى‌ء، و ضعيف جداً، و ضعّفوه، ضعيف واهٍ، منكر الحديث؛

[٥.] ثم: يضعَّف، و فيه ضعف، و قد ضعِّف، و ليس بالقوى، ليس بحجّة، ليس بذاك، يعرف و ينكر، فيه مقال، تكلّم فيه، ليّن، سىّ‌ء الحفظ، لا يحتجّ به، إختلف فيه، صدوق لكنّه مبتدع.[١] چنان كه ملاحظه مى‌شود، ذهبى دو لفظ «متروك الحديث» و «ذاهب الحديث» را كه ابن ابى حاتم در بدترين مراتب جرح قرار داده، به مرتبه سوم از مراتبى كه خود ذكر كرده، انتقال داده است و در عوض، الفاظ ديگرى را كه براى قرار گرفتن در بدترين مراتبْ مناسب‌ترند، اضافه نموده است. و لفظ «ضعيف الحديث» كه ابن ابى‌حاتم، آن را در مرتبه پيش از بدترين مرتبه قرار داده است، اگرچه ذهبى مرتبه آن را معيّن نكرده؛ ليكن با توجّه به سياق مراتبى كه وى ذكر كرده، از منظر وى در مرتبه چهارم و يا سوم قرار مى‌گيرد و ذهبى، دو لفظ «ليّن الحديث» و «ليس بقوى» را كه ابن ابى حاتم، اوّلى را در مرتبه ضعيف‌ترين الفاظ جرح ذكر كرده است و دومى را در مرتبه پيش از آن، ادغام كرده و با اضافه نمودن الفاظ ديگرى در ضعيف‌ترين مرتبه از منظر خود، قرار داده است و در عوض اين ادغام، در مرتبه پيش از مرتبه ضعيف‌ترين الفاظ جرح (يعنى مرتبه چهارم)، الفاظ ديگرى را ذكر كرده است. علاوه بر آنچه گفته شد، مرتبه دومى كه ذهبى ذكر كرده است، از اضافات وى نسبت به مراتبى است كه ابن ابى‌حاتم، ذكر كرده است.

عراقى نيز مانند ذهبى، مراتب جرح را به پنج مرتبه تقسيم كرده و مراتب را

[١]. ميزان الاعتدال، ج ١، ص ٤.