دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٢٠ - ٩ المستدرك على الصحيحين

احاديث، متساهل بوده است و در موارد بسيارى، احاديث ضعيف و حَسَن و حتى صحيح را در شمارِ احاديث جعلى ذكر كرده است.[١] با اين حال، تساهل مزبور، سبب آن گرديده كه سيوطى در دفع جعلى بودن احاديثى كه ابن جوزى آنها را از سنن اربعه و برخى كتاب‌هاى ديگر در كتاب الموضوعات خود گِرد آورده است، كتاب القول الحسن فى الذب عن السُنن و النكت البديعات على الموضوعات را تأليف كند. وى در كتاب اخير، به دفع جعلى بودن ٣٤٣ حديث از احاديثى پرداخته كه ابن جوزى آنها را در شمار احاديث جعلى ذكر كرده است كه يك حديث از صحيح مسلم و يك حديث از صحيح البخارى (البته با نقل اين كتاب از طريق حماد بن شاكر)، و ٣٨ حديث از مسند احمد بن حنبل، و نُه حديث از سنن أبى داوود، و سى حديث از سنن الترمذى، و ده حديث از سنن النسائى، و سى حديث از سنن ابن ماجة،[٢] و شصت حديث از المستدرك حاكم‌[٣] است و بقيه، از ساير كتاب‌هاى حديثى مانند: تأليفات بيهقى و الصحيح ابن خزيمه، والصحيح ابن حبان، ومسند الدارمى آمده است.[٤]

[١]. ر. ك: تدريب الراوى، ج ١، ص ١٥١.

[٢]. به شمارش دقيق شيخ محمّد عبد الرشيد نعمانى در كتاب الإمام ابن ماجة و كتابه السنن( ص ١٩- ٢٢٨)، ابن جوزى ٣٤ حديث از احاديث سنن ابن ماجة را در كتاب الموضوعات، ذكر كرده است. همچنين وى هفت حديث ديگر از سنن ابن ماجة( كه غير ابن جوزى، ساير علما، حكم به جعلى بودن آنها كرده‌اند) را نيز ذكر كرده است.

[٣]. ارقام مذكور، با احتساب تكرار برخى از احاديث در كتاب‌هاى مزبور است.

[٤]. النكت البديعات على الموضوعات، ص ٣٢٥.