دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢١٨ - ٩ المستدرك على الصحيحين

صحيحين فوت گرديده است.

تعداد احاديث كتاب، ٨٨٠٣ حديث است كه بر سه نوع‌اند:

١. احاديثى كه حاكم بعد از نقل آنها گفته است: «هذا حديث على شرط شيخين»؛ يعنى اين حديث صحيحى است كه رجال سند آن در اسناد احاديث ديگرى از صحيحين موجود است.[١] ٢. احاديثى كه حاكم، بعد از نقل آنها گفته است: «هذا حديث على شرط البخارى» و يا «هذا حديث على شرط مسلم»؛ يعنى اين حديثِ صحيحى است كه رجال سند آن، تنها در اسناد احاديث ديگرى از صحيح البخارى و يا صحيح مسلم، موجود است.

٣. احاديثى كه حاكم، بعد از نقل آنها گفته است: «هذا حديث صحيح الإسناد»؛ يعنى اين حديثى با اسناد صحيح است كه رجال آن، در هيچ يك از صحيحين موجود نيست.

ب) بررسى رجالى و اعتبار كتاب: با آن كه حاكم نيشابورى، فقط قصد جمع آورى احاديث صحيح را داشته است، به خاطر متساهل بودن وى در تصحيح احاديث، بسيارى از احاديث حَسَن و ضعيف را نيز صحيح شمرده و در كتاب خود، گِرد آورده است.

ذهبى در مورد اعتبار اين كتاب گفته است:

در المستدرك، احاديث زيادى وجود دارد كه مطابق با شرط بخارى و مسلم و يا يكى از آن دو است و شايد مجموع اين احاديث، به نصف كتاب بالغ گردد و يك چهارم كتاب نيز شامل احاديثى است كه سند آنها صحيح است؛ ليكن از

[١]. شرط شيخين( بخارى و مسلم) را به گونه‌اى ديگر نيز معنا كرده‌اند كه بگوييم مراد حاكم، چنين است: اين حديث صحيحى است كه رجال اسناد آن مثل رجالى هستند كه بخارى و مسلم از آنها نقل روايت كرده‌اند و يا بهتر از آنها هستند( براى اطلاع بيشتر، ر. ك: تدريب الراوى، ج ١، ص ٦٢- ٦٣).