دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٩٣ - ١ الموطأ مالك

كرده) و احتجاج مؤلّف به آنها، در شمار كتاب‌هايى كه فقط به نقل روايات صحيح پرداخته‌اند (مانند صحيح بخارى و مسلم) نيامده است و اسانيد بسيارى از اخبار و روايات آن به خاطر اين امر، ضعيف شمرده شده‌اند، چنان كه ابن حجر گفته است:

كتاب مالك، به خاطر نظر مؤلّف در احتجاج به روايات مرسل و منقطع، تنها نزد خودش ومقلّدانش صحيح است.[١] عراقى و سخاوى نيز الموطّأ را به دليل نقل احاديث مرسل و منقطع و بلاغات، در شمار كتاب‌هاى صحيح به شمار نياورده‌اند[٢]. علاوه بر اين، بسيارى از اخبار الموطّأ، اقوال صحابيان و فتاواى تابعيان است كه در اصطلاح، به اقوال صحابيان، «موقوف» و به اقوال تابعيان، «مقطوع» گفته مى‌شود.

در تفكيك بين احاديث مُسند و مرسل و موقوفِ الموطأ- با اختلافى كه در تعداد اخبار و روايات اين كتاب وجود دارد- ابو بكر ابهرى گفته است كه ششصد حديث آن مسند است و ٢٢٢ حديث آن، مرسل و ٦١٣ خبر آن، موقوف است و ٢٨٥ خبر آن از اقوال تابعيان است.[٣] ابن حزم نيز گفته است:

احاديث الموطأ را شماره نمودم، پانصد و چند حديث آن مسند، و سيصد واندى مُرسَل بود، و در آن هفتاد و چند حديث يافتم كه خود مالك هم عمل به آنها را وا نهاده است و در ميان آنها، احاديث ضعيفى وجود دارد كه جمهور

[١]. همان، ص ٨.

سيوطى بعد از نقل اين سخن ابن حجر، در ردّ آن گفته است: مرسلات الموطّأ، علاوه بر آن‌كه بى هيچ شرطى نزد مالك و ائمه موافق با وى در احتجاج به حديث مرسل، حجّت‌اند، نزد ما نيز حجّت‌اند، زيرا حديث مرسلى كه معاضد دارد، نزد ما نيز حجّت است و هيچ حديث مرسلى در الموطّأ نيست، مگر آن كه يك و يا چند معاضد دارد.

[٢]. ر. ك: تدريب الراوى، ج ١، ص ٤٢؛ فتح المغيث، السخاوى، ج ١، ص ٤٠.

[٣]. تنوير الحوالك، ص ٩( مقدّمه مؤلّف).