دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٣٨ - ٦ مسلم بن حجاج
٥. جوزجانى
ابو اسحاق ابراهيم بن يعقوب سعدى جوزجانى[١]، كه تاريخ وفات وى به سال ٢٥٩ و به قولى ٢٥٦ هجرى در دمشق اتّفاق افتاده است.
جوزجانى، از محدّثان و حافظان حديث در دمشق بوده است و احمد بن حنبل، براى وى يادداشتهايى را ارسال داشته كه سبب تقويت علمى وى مىگرديده و وى آنها را بر سرِ منبر، قرائت مىكرده است.
وى از محبّت امير مؤمنان على عليه السلام بى بهره بوده و از معاندان آن حضرت و شيعيان بوده است و به تصريح ذهبى و ابن حجر در جرح و نقد رجال، بخصوص راويان شيعه، بسيار سختگيرانه و مُسرف عمل كرده است[٢]. از اين رو، جرحها و تضعيفات وى در صورت انفراد و عدم موافقت ساير علماى جرح و تعديل با وى، معتبر دانسته نشده است.
امّا به هر حال، صرفنظر از فساد مذهب جوزجانى و دشمنى او با على عليه السلام، وى ثقه و از مصنّفان بوده و كتاب الضعفاء[٣] در علم رجال، از جمله تأليفات وى است.[٤]
٦. مسلم بن حجّاج
ابو الحسين مسلم بن حجّاج قُشَيرى[٥] نيشابورى، صاحب كتاب حديثى الصحيح، معروف به صحيح مسلم[٦] است كه به سال ٢٠٤ يا ٢٠٦ هجرى تولّد يافت
[١]. منسوب به جوز جانان، شهرى در نزديكى بلخ كه از شهرهاى خراسان قديم به شمار مىآمده است.
[٢]. فتح المنّان بمقدمة لسان الميزان، ص ٢٨٣.
[٣]. ناماصلى اين كتاب، الشجرة فى أحوال الرجال استو نسخهاىاز آن در دارالكتب الظاهريه، موجود است.
[٤]. ر. ك: تذكرة الحفّاظ، ج ٢، ص ٥٤٩( ش ٥٦٨)؛ ميزان الاعتدال، ج ١، ص ٧٥- ٧٦( ش ٢٥٧)؛ طبقات الحفّاظ، ص ٢٦٧( ش ٥٥١).
[٥]. منسوب است به بنى قُشَير، قبيلهاى بزرگ كه بسيارى از علما بدان منسوباند.
[٦]. اين كتاب بعد از صحيح البخارى، صحيحترين و معتبرترين كتاب حديثى اهل سنّت به شمار مىآيد.