دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٨٦ - ٦ رجال جوامع روايى
حرف «الف»، نام «احمد» و در حرف ميم، نام «محمّد» به دليل شرافت اين دو نام بر ساير نامها مقدّم شده است.
بهترين و جامعترين كتاب در اين نوع از تأليفات رجالى، همين كتاب است و كتابهاى زيادى در تهذيب و تلخيص اين كتاب نوشته شدهاند كه در ذيل به معرّفى دو كتاب كه از همه مهمتر و متداولترند، خواهيم پرداخت.
ج) تهذيب التهذيب، تأليف شيخ الاسلام شهاب الدين ابو الفضل احمد بن على عسقلانى، معروف به ابن حَجَر (م ٨٥٢ ق).
اين كتاب- چنان كه پيش از اين گفته شد- تهذيب و تلخيص كتاب تهذيب الكمال فى أسماء الرجال است. ابن حجر در اين كتاب، احاديثى را كه مزى با اسناد خودش در شرححال راويان نقل كرده است و نيز برخى از مشايخ و شاگردان غيرمعروف راويان را حذف نموده است.
به طور خلاصه، ابن حجر در اين كتاب، بيشترين همّت خود را به ذكر جرح و تعديل و آنچه كه موجب شناخت اسناد متّصل و تمييز آنها از اسناد منقطع مىشود، معطوف داشته است.
د) تقريب التهذيب، تأليف ابن حجر.
كتاب تهذيب التهذيب، با آن كه تلخيص كتاب تهذيب الكمال است، بسيار حجيم و مشتمل بر بيش از يك سومِ كتاب مذكور است كه در دوازده مجلّد به چاپ رسيده است. از اين رو، ابن حجر اقدام به اختصار ديگرى از كتاب تهذيب الكمال نمود و آن را تقريب التهذيب نام نهاد. اين كتاب، به معناى واقعى مختصر و بسيار نفيس است.
ابن حجر، در اين كتاب، در شرح حال هر راوى، اغلب بيش از يك يا دو سطر مطلب ذكر نكرده است و آنچه كه ذكر كرده، عبارت است از: نام راوى و مشهورترين نسب و نسبت راوى، طبقه وى، تاريخ وفات وى، و حال وى از جهت وثاقت و يا ضعف.