دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٨٤ - ٥ كتاب هاى خاص ثقات

اساس حروف معجم مرتّب شده است.

ابن حبّان، در اين كتاب ابتدا به ذكر ولادت، مبعث، هجرت و جنگ‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله تا زمان وفاتش پرداخته است و بعد، احوال خلفاى راشدين را تا زمان شهادت على عليه السلام آورده است و بعد به شرح‌حال صحابيان و سپس تابعيان اشاره كرده است و به همين ترتيب، به راويان قرن چهارم كه عصر خود وى بوده، رسيده است.

ابن حبّان، در توثيق رجال و رفع جهالت از راويان، روشى خاص دارد كه موجب آن شده كه وى، بسيارى از راويان را كه از نظر جمهور محدّثان مجهول‌اند، در كتاب خود، در شمارِ ثقات ذكر كند. به همين جهت، برخى از محدّثان، كتاب وى را مورد انتقاد قرار داده‌اند[١] و وى را در توثيق رجال، متساهل دانسته‌اند.[٢] ج) تاريخ أسماء الثقات ممن نقل عنهم العلم، تأليف عمر بن احمد بن شاهين (م ٣٨٥ ق).

شرح حال‌هاى اين كتاب، با رعايت حروف معجم، مرتّب شده است و از خصوصيات آن، اقتصار بر ذكر نام راوى و پدر وى، و نقل اقوال ائمه جرح و تعديل در توثيق صاحبان شرح‌حال است و گاهى نيز از برخى مشايخ و شاگردان آنان نام برده است.[٣] د) تذكرة الحفّاظ، تأليف شمس الدين ذهبى (م ٧٤٨ ق).

ذهبى، اين كتاب را در شرح‌حال خصوص ثقاتى كه از بزرگان و حافظان حديث و امامان جرح و تعديل بوده‌اند، تأليف كرده‌[٤] و آن را بر اساس طبقات، مرتّب ساخته است.

[١]. ر. ك: لسان الميزان، ج ١، ص ٢١.

[٢]. ر. ك: فتح المنّان بمقدمة لسان الميزان، ص ٢٩٦- ٢٩٧.

[٣]. بحوث فى تاريخ السنة المشرّفة، ص ١٠٤.

[٤]. ر. ك: تذكرة الحفّاظ، ج ١، ص ١( مقدّمه مؤلّف).