دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٠٩ - ٥ سنن أبى داوود
البته بين اهل علم، در مراد ابو داوود از حديث صالح، اختلاف نظر وجود دارد؛ زيرا حديث صالح براى احتجاج، گاهى حديث صحيح است و گاهى حديث حَسَن. خلاصه نظر محقّقان در اين زمينه چنين است كه آن تعداد از اين احاديث كه حدّاقل در يكى از صحيحين (صحيح البخارى و صحيح مسلم) روايت شدهاند، محكوم به صحّتاند و آن تعداد كه در هيچ يك از صحيحين نقل نشدهاند، ليكن يكى از محدّثان بزرگ، حال آنها را معين كرده، حكم آنها همان است كه وى معيّن كرده، و تعدادى كه حال آنها به هيچ يك از دو طريق فوق معلوم نشده، از باب احتياط، از نوع احاديث حَسَن به شمار خواهند آمد.[١] ليكن ذهبى گفته است كه ابو داوود، تنها به بيان ضعف احاديثى كه ضعف آنها ظاهر بوده، پرداخته است و از بيان ضعف احاديثى كه ضعف آنها محتمل است، خوددارى كرده و دربارهشان سكوت كرده است. بنا بر اين، سكوت وى، الزاماً به معناى حَسَن بودن آن احاديث در نزد وى نيست- چنان كه ابن صلاح، اين گونه تصوّر كرده- بلكه گاهى حديث ضعيف نيز در آنها موجود است.[٢] شوكانى (١١٧٣- ١٢٥٠ ق)[٣] نيز گفته است كه منذرى (٥٨١- ٦٥٦ ق)[٤]، به نقد احاديثى كه ابو داوود در مورد آنها سكوت كرده، پرداخته و ضعف بسيارى از آنها را آشكار ساخته است. بنا بر اين، احاديثى كه منذرى نيز ضعف آنها را
[١]. ر. ك: مقدمة ابن الصلاح، ص ٣٦؛ فتح المغيث، السخاوى، ج ١، ص ٨٩- ٩٦؛ تدريب الراوى، ج ١، ص ٨٥- ٨٦.
[٢]. ضعيف سنن أبى داوود، ص ٢٥، مقدّمه( پاورقى).
[٣]. محمّد بن على بن محمّد بن عبد اللَّه شوكانى صنعانى، مورخ، محدّث، فقيه و از دانشمندان علم اصول، صاحب كتاب معروف البدر الطالع( در زمينه شرح حال علما) و تأليفات مفيد ديگر است( ر. ك: البدر الطالع، ج ٢، ص ٢١٤؛ ريحانة الأدب، ج ٣، ص ٢٦٢).
[٤]. زكى الدين ابو محمّد عبد العظيم بن عبد القوى مُنْذرى شامى مصرى، محدّث و از عالمان متبحّر در علوم حديث بوده است و از تأليفات وى، مختصر صحيح مسلم و مختصر سنن أبى داوود است( ر. ك: العبر، ج ٥، ص ٢٣٢؛ حسن المحاضرة، ج ١، ص ٣٥٥؛ طبقات الحفّاظ، ص ٥٢٩، ش ١١١٢).