دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٤٩ - ١٨ ابن ابى حاتم
تاخته و او را مورد ملامت و سرزنش قرار داده است.[١]
١٨. ابن ابى حاتم
ابو محمّد عبد الرحمان بن محمّد بن ادريس حنظلى رازى، فرزند ابوحاتم رازى است كه به سال ٢٤٠ هجرى تولّد يافت و به سال ٣٢٧ هجرى در شهر رى درگذشت.
ابن ابى حاتم، ثقه و مانند پدرش از حافظان حديث بوده است و به مشكلات و ايراد احاديث معلول و نيز احوال رجال، اطّلاع كامل داشته و از علماى مهم علم جرح و تعديل به شمار آمده است.
وى مقدار زيادى از علوم و فنون مختلف حديث را از محضر پدرش و ابو زرعه رازى و نيز برخى ديگر از محدّثان رى فرا گرفت و براى استفاده بيشتر از ساير مشايخ،- علاوه بر مسافرتهايى كه به همراه پدرش رفته- به شام و مصر و اصفهان، مسافرت كرد.
ابن ابى حاتم، اوّلين كسى بوده كه الفاظ جرح و تعديل را رتبه بندى كرده است. وى صاحب تأليفات زيادى است كه از آن جملهاند: ١. الجرح والتعديل، ٢. علل الحديث، ٣. المراسيل، ٤. التفسير.
كتاب الجرح و التعديل وى، از مهمترين و متداولترين كتابهاى علم رجال است، چنان كه شخصيت برجستهاى چون ذهبى، از آن به عنوان كتابى نفيس، نام برده است.[٢]
[١]. ميزان الاعتدال، ج ٣، ص ١٤٠- ١٤١. نيز، ر. ك: تذكرة الحفّاظ، ج ٣، ص ٨٣٣- ٨٣٤( ش ٨١٤)؛ طبقات الحفّاظ، ص ٣٦٤( ش ٧٨٥)؛ الضعفاء الكبير، ج ١، ص ٤٧- ٤٩ و ٥٩- ٦٢( چاپ: دارالكتب العلمية، مقدّمه)؛ سير أعلام النبلاء، ج ١٥، ص ٢٣٦- ٢٣٩( ش ٩٣).
[٢]. سير أعلام النبلاء، ج ١٣، ص ٢٦٤. همچنين، ر. ك: تذكرة الحفّاظ، ج ٣، ص ٨٢٩- ٨٣٢( ش ٨١٢)؛ سير أعلام النبلاء، ج ١٣، ص ٢٦٣- ٢٦٩( ش ١٢٩)؛ لسان الميزان، ج ٤، ص ٢٩٩- ٣٠٠( ش ٥٠٩٢)؛ طبقات الحفّاظ، ص ٣٦٢- ٣٦٣( ش ٧٨٣).