دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٣٣ - علم رجال و علم حديث

شناخته مى‌شود.[١] ابن اكفانى، قسم ديگر علم حديث، يعنى «علم الحديث روايةً» را اين گونه تعريف كرده است:

علمى است كه از گفتار و افعال نبى صلى الله عليه و آله و روايت و ضبط و تحرير الفاظ آنها بحث مى‌كند.[٢]

براى علم حديث، بدون تقسيم مذكور، تعاريف ديگرى نيز شده كه شايد بهترين آنها تعريف عزّ الدين بن جماعه‌[٣] باشد. وى اين علم را اين گونه تعريف كرده است:

علم به قوانينى كه به واسطه آنها، احوال سند و متن حديث، دانسته مى‌شود.[٤]

بنا بر اين، موضوع اين علم، سند و متن حديث است و غايت آن، شناخت حديثِ صحيح از غير صحيح.

علم حديث از جهت درايه، انواع متعددى از علوم را به اعتبار احوال و عوارضى كه بر سند و يا متن حديث عارض مى‌گردند، زير مجموعه خود قرار داده است.

اكثر انواع مزبور، با علم رجال مرتبطاند. براى درك بهتر ارتباط آنها، انواع مزبور را مى‌توان به دو دسته تقسيم نمود:

[١]. تدريب الراوى، ج ١، ص ٨- ٩.

بر اين قسم از علم الحديث، نام‌هاى متعددى همچون:« علم أُصول الحديث»،« علوم الحديث» و« مصطلح الحديث» اطلاق مى‌گردد.

[٢]. تدريب الراوى، ج ١، ص ٨.

[٣]. عزّ الدين محمّد بن ابى بكر بن عبد العزيز بن بدر الدين بن جماعه، نوه بدر الدين بن جماعه است وكتاب جدّش در علوم حديث را شرح نموده و نام آن را المنهج السوى فى شرح المنهل الروى نهاده است.( ر. ك: الرسالة المستطرفة، ص ١٥٤).

[٤]. همان، ص ٩.