دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٥٦ - شرايط نقل كننده روايت

گفتار اوّل: شرايط راوى‌

راويان احاديث، به هنگام دريافت و نقل احاديث، بايد واجد شرايطى باشند كه اجتماع آن شرايط، موجب اطمينان به صحّت نقل آنان و احتجاج به رواياتشان مى‌گردد. در اين گفتار، ابتدا به نقل شرايطى مى‌پردازيم كه اكثر حديث شناسان و فقيهان بر لزوم اجتماع آنها در راويان به هنگام نقل احاديثْ اتّفاق دارند و ادّعاى اجماع بر آنها شده است‌[١] و سپس به بيان شرايط دريافت حديث مى‌پردازيم.

شرايط نقل كننده روايت‌

١. مسلمان بودن، ٢. عاقل بودن، ٣. بالغ بودن‌

نپذيرفتن روايت غير مسلمان و كسى كه عاقل نيست و مجنون است‌[٢]، مورد اتّفاق همه محدّثان است.

بالغ بودن، همان رسيدن به سنّ احتلام است و نپذيرفتن روايت بچّه غير مميّز (بچّه‌اى كه قادر به تشخيص خوب از بد نيست) نيز مورد اتّفاق محدّثان است‌[٣]؛ امّا در مورد بچه مميّز، چنين اتّفاقى وجود ندارد، اگر چه از اكثر محدّثان، حكايت شده كه قائل به عدم پذيرش روايت بچّه مميّزند[٤]؛ ليكن به هر حال، مورد اتّفاق محدّثان نيست و برخى مانعى از پذيرش روايت وى ندانسته‌اند.[٥]

[١]. ر. ك: الكفاية فى علم الرواية، ص ٣٤؛ مقدمة ابن الصلاح، ص ٨٤؛ فتح المغيث، السخاوى، ج ١، ص ٣١٤؛ تدريب الراوى، ج ١، ص ١٦٣.

[٢]. البته مجنونى كه جنونش ادوارى باشد، يعنى گاهى حال جنون دارد و گاهى حالش كاملًا خوب‌مى‌شود، روايتش به هنگام سلامتش پذيرفته مى‌شود.

[٣]. فتح المغيث، السخاوى، ج ١، ص ٣١٧.

[٤]. همان جا( به نقل از نووى).

[٥]. همان جا.