دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٩٨ - ٣ الجامع المسند الصحيح المختصر من حديث رسول الله(صحيح البخارى)
است كه اين كتاب، بعد از قرآن مجيد، صحيحترين كتاب است.
احاديث و روايات اين كتاب را به سه دسته مىتوان تقسيم كرد:
١. احاديث مسند[١]؛
٢. اخبار موقوف بر صحابيان و مقطوع از تابعيان؛
٣. احاديث مرفوعى كه معلّقاند[٢] و در جاى ديگرى از كتاب، به نحو متّصل نقل نگرديدهاند كه خود بر دو نوعاند: برخى از آنها را بخارى با صيغههاى تمريض (غير جازم)، مانند: «قيل، رُوى عن، يُروى ويُذكر» نقل كرده است و برخى ديگر را با صيغههاى جزم، مانند: «قال، روى، جاء وعن».
تعداد احاديث مسند كتاب با حذف تكرارهاى صورت گرفته، ٢٦٠٢ يا ٢٦٠٧ حديث است و تعداد احاديث مرفوعى كه به صورت تعليق نقل شدهاند، ١٣٤١ حديث است كه ١٥٩ حديث، از تعليقاتى است كه در جاى ديگرى از كتاب، به صورت متّصل نقل نگرديدهاند و تعداد متابعات[٣] كتاب، ٣٤٤ حديث است.
مجموع احاديث كتاب، ولو با تكرار، بجز معلّقات و متابعات، ٧٣٩٧ حديث است و مجموع آنچه كه در كتاب است (بجز موقوفات صحابيان و مقطوعات تابعيان)، ٩٠٨٢ حديث است.[٤] ب) بررسى رجالى و اعتبار كتاب: بخارى، نه در اين كتاب و نه كتابهاى
[١].« مُسند»، حديثى است كه سلسله سند آن تا گوينده حديث، يعنى پيامبر صلى الله عليه و آله متّصل باشد.
[٢].« مرفوع»، حديثى است كه از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده( در مقابل موقوف و مقطوع)، چه سند آن متّصل باشد يامنقطع؛ و« معلّق» حديثى است كه از اوّل سند آن، يك نفر يا بيشتر پشتِ سر هم حذف شده باشد.
[٣]. متابع، مشاركت جُستن يك راوى در نقل يك روايت از استادى است كه راوى ديگرى همان روايت رااز آن استاد نقل كرده است. گاهى هم اين مشاركت در طبقات بالاتر صورت مىگيرد كه در اين صورت، به آن« متابع ناقص» گفته مىشود و حديث متابع، از آن جهت مورد توجّه قرار مىگيرد كه موجب خارج شدن حديث از تفرّد يك راوى به نقل آن مىگردد. بنا بر اين، جنبه تقويتى دارد.
[٤]. بحوث فى تاريخ السنة المشرّفة، ص ٢٤٥- ٢٤٦؛ أُصول الحديث، ص ٣١٢( پاورقى).