خير و بركت از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٦ - ٥ آسان تر بودن كار خير

معناى عقل در اين جا، وجدان اخلاقى است.[١] از اين رو، انجام دادن كارهاى خير، موجب تقويت آن است و انجام دادن كارهاى شر، موجب ضعف آن.

همچنين «خير»، همه ارزش‌هاى اعتقادى، اخلاقى و عملى را در بر مى‌گيرد و «شر» شامل همه ضدّ ارزش‌هاست. از اين رو، آن دو سرآغاز سپاه عقل و جهل قرار گرفته‌اند.

٤. فرق «خير» و «بركت»

معناى «خير»، كار نيك و سودمند است؛ امّا «بركت»، به معناى تداوم و توسعه و پايدارى خير است. به سخن ديگر، هر جا «بركت» باشد، «خير» هست؛ امّا عكس آن، صادق نيست و به اصطلاح، نسبت ميان اين دو واژه، عموم و خصوص مطلق است.

٥. آسان‌تر بودنِ كار خير

از آنچه گذشت، روشن مى‌شود كه گرايش به «خير (نيكى)» و نفرت از «شر (بدى)»، فطرى است و فطرت‌هاى پاك و سالم، از انجام دادن كارهاى خير، احساس آرامش مى‌كنند، آلودگى را بر نمى‌تابند و از گناه رويگردان‌اند. بر اين اساس، براى آنها انجام دادن كارهاى نيك، آسان‌تر از انجام دادن كارهاى نارواست، و به فرمايش امام على عليه السلام:

الخَيرُ أسهَلُ مِن فِعلِ الشَّرِّ؛[٢]

نيكوكارى، آسان‌تر از انجام دادن بدى است.

البتّه اين مطلب، در مورد كسانى صادق است كه سرشت انسانى‌شان، همچنان پاك مانده است و در مسير فطرت زندگى مى‌كنند؛ ولى درباره كسانى كه‌

[١]. ر. ك: خِردگرايى در قرآن و حديث، مقدّمه.

[٢]. ر. ك: ح ٢٩.