خير و بركت از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٦ - دعوت به مطلق«بر»

دعوت به مطلقِ «احسان»

كلمه «احسان» نيز در نگرش قرآنى و حديثى، چنان معناى گسترده‌اى دارد كه تا فراگيرى تمام معناى خير، امتداد مى‌يابد.[١] اسلام، جامعه انسانى را به مطلق نيكوكارى‌ها دعوت كرده است:

«إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ»؛[٢]

خداوند، به دادگرى و نيكوكارى، فرمان مى‌دهد.

از نگاه امام على عليه السلام، هر كارى كه «معروف» خوانده مى‌شود، «احسان» نيز گفته مى‌شود:

كُلُّ مَعرُوفٍ إحسانٌ؛[٣]

هر معروفى، احسان است.

دعوت به مطلقِ «بِر»

واژه «بِرّ»[٤] همانند واژه‌هاى: «خير» و «معروف»، از نگاه قرآن و احاديث، به همه عقايد، اخلاق و اعمال نيك و شايسته گفته مى‌شود.[٥] همچنان كه قرآن به نيكى و يارى بر نيكوكارى فرا مى‌خواند، از «اثم (گناه)» برحذر مى‌دارد:

[١]. ر. ك: ص ٥٥( تفسير احسان).

[٢]. نحل، آيه ٩٠.

[٣]. ر. ك: ح ٤٧ و ص ١٣، پانوشت اوّل.

[٤]. المفردات راغب: بَرّ، مقابل بحر است و از آن، معناى« گستردگى» تصوّر مى‌شود.« بِرّ» نيز، از همان‌مشتق شده، يعنى:« گسترش در كار نيك».

در النهايةى ابن اثير آمده است: بِرّ يعنى: احسان. در مجمع البحرين آمده است: برّ، معناى فراگيرنده هر نوع نيكى است.

[٥]. ر. ك: ص ٤٥( تفسير نيكى).