خير و بركت از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٤ - دعوت به مطلق«خير» و«معروف»

نَجدَ الخَيرِ وَ الشَّرِّ؛[١]

راه خير و راه شر.

اين هدايت، همان هدايتِ فطرى است كه قرآن در آيه‌اى ديگر، از آن به «الهام»، تعبير كرده است:

«وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها* فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها»؛[٢]

سوگند به آن كه نفْس را آفريد و فجور و تقوايش را به او الهام نمود.

«الهامِ تقوا» همان هدايت فطرى به سوى راه خير، و «الهام فجور»، همان هدايت فطرى به سوى راه شر است.

خداوند سبحان، انسان را به گونه‌اى آفريده كه مى‌تواند تقوا (خير) و فجور (شر) را تمييز دهد. از اين رو، هر انسانى مى‌داند كه عدالت، نيكوست و ستم، زشت و بد است؛ احسان به ديگران، نيكوست و تجاوز به حقوق مردم، بد است.

حال اگر اين شناخت و آگاهى از انسان گرفته شود، در واقع، انسانيّت از او سلب شده، و با حيوانات ديگر فرقى نخواهد داشت، و به فرمايش امام على عليه السلام:

مَن لَم‌يَعرِفِ الخَيرَ مِنَ الشَّرِّ، فَهُوَ بِمَنزَلَةِ البَهيمَةِ؛[٣]

هر كس نيك را از بد باز نشناسد، همچون حيوان است.

دعوت به مطلقِ «خير» و «معروف»

به سبب فطرى و بديهى بودنِ معانىِ «خير»، «معروف»، «بِر» و «احسان»، قرآن‌

[١]. ر. ك: ح ١.

[٢]. شمس، آيه ٧ و ٨.

[٣]. ر. ك: ح ٢.