أ فَرَأيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ * ءَ أنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أمْ نَحْنُ الزّارِعُونَ * لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْناهُ حُطامَا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ * إنّا لَمُغْرَمُونَ * بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ» . [١]

الحديث :

٧٧٤٢.الإمامُ الباقرُ عليه السلام : كانَ أبي يقولُ : خَيرُ الأعمالِ الحَرْثُ ، تَزرَعهُ فَيَأكُلُ مِنهُ البَرُّ و الفاجِرُ ، أمّا البَرُّ فَما أكَلَ مِن شيءٍ استَغفَرَ لكَ ، و أمّا الفاجِرُ فما أكَلَ مِنهُ مِن شَيءٍ لَعَنَهُ ، و يَأكُلُ مِنهُ البهائمُ و الطَّيرُ . [٢]

٧٧٤٣.الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : سِتُّ خِصالٍ يَنتَفِعُ بها المؤمنُ مِن بَعدِ مَوتِهِ : وَلدٌ صالِحٌ يَستَغفِرُ لَهُ ، و مُصحَفٌ يَقرَأُ فيهِ ، و قَلِيبٌ يَحفِرُهُ ، و غَرسٌ يَغرِسُهُ ، و صَدَقةُ ماءٍ يُجرِيهِ ، و سُنَّةٌ حَسَنَةٌ يُؤخَذُ بها بَعدَهُ . [٣]

٧٧٤٤.عنه عليه السلام : سُئلَ رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : أيُّ المالِ خَيرٌ ؟ قالَ : زَرعٌ زَرَعَهُ صاحِبُهُ و أصلَحَهُ و أدّى حَقَّهُ يَومَ حَصادِهِ . [٤]

١٥٧٣

مستحب بودن كشاورزى و درختكارى

قرآن :

«آيا چيزى را كه مى كاريد ديده ايد؟ آيا شما مى رويانيدش يا ما روياننده ايم؟ اگر مى خواستيم خاشاكش مى ساختيم تا در شگفت بمانيد . [و گوييد : ]ما غرامت زدگانيم . بلكه ما بى نصيب ماندگانيم» .

حديث :

٧٧٤٢.امام باقر عليه السلام : پدرم مى فرمود : بهترين كارها كشاورزى است ؛ چيزى را مى كارى و نيك و بد از آن مى خورند . نيكوكار مى خورد و برايت از خدا آمرزش مى طلبد و بدكار مى خورد و آنچه خورده او را لعن و نفرين مى كند و چرندگان و پرندگان نيز از آن بهره مند مى شوند .

٧٧٤٣.امام صادق عليه السلام : شش چيز است كه مؤمن بعد از مرگ خود از آنها بهره مند مى شود : فرزند صالحى كه براى او آمرزش بطلبد ، قرآنى كه از روى آن تلاوت مى كند ، چاهى كه حفر مى نمايد و درختى كه مى نشاند و نهر آبى كه در راه خدا جارى و وقف مى كند و سنّت (روش) پسنديده اى كه از خود بر جاى مى گذارد و بعد از او به آن عمل مى شود .

٧٧٤٤.امام صادق عليه السلام : از رسول خدا صلى الله عليه و آله سؤال شد : كدام مال بهتر است؟ فرمود : زراعتى كه صاحبش بكارد و به آن رسيدگى كند و در روز برداشت ، حق و حقوق آن را بپردازد .

[١] الواقعة : ٦٣ ـ ٦٧ .[٢] الكافي : ٥/٢٦٠/٥ .[٣] الخصال : ٣٢٣/٩ .[٤] بحار الأنوار : ١٠٣/٦٤/٤ ، انظر تمام الحديث .