إذْ تُصْعِدُونَ وَ لاَ تَلْوُونَ عَلَى أحَدٍ و الرَّسُولُ يَدْعُوكُم فِي أُخْراكُم فَأثابَكُمْ غَمّا بِغَمٍّ لِّكَيْلاَ تَحْزَنُوا عَلَى ما فاتَكُم وَ لاَ مَا أصابَكُم و اللّه ُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ» . [٢]

لِكَيْلا تَأْسَوا عَلَى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ و اللّه ُ لاَ يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ» . [٣]

الحديث :

٧٨٩٤.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : الزُّهدُ في الدنيا قَصرُ الأمَلِ، و شُكرُ كُلِّ نِعمَةٍ ، و الوَرَعُ عن كُلِّ ما حَرَّمَ اللّه ُ . [٤]

٧٨٩٥.عنه صلى الله عليه و آله : الزُّهدُ لَيسَ بتَحريمِ الحَلالِ ، و لكنْ أن يكونَ بما في يَدَيِ اللّه ِ أوثَقَ مِنهُ بما في يَدَيهِ . [٥]

٧٨٩٦.الإمامُ عليٌّ عليه السلام : الزُّهدُ كُلُّهُ في كَلِمَتَينِ مِنَ القُرآنِ ، قالَ اللّه ُ تعالى : «لِكَيْلا تَأْسَوا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ» فَمَن لم يَأسَ عَلَى الماضِي و لم يَفرَحْ بالاْتي فهُو الزاهِدُ . [٦]

٧٨٩٣.امام على عليه السلام : از خويهايى كه بيشترين كمك را به دين مى كند ، بى رغبتى به دنياست .

١٦١٣

حقيقت زهد

قرآن :

«آنگاه كه در حال گريز [از كوه] بالا مى رفتيد و به كسى توجّه نمى كرديد و پيامبر شما را از پشت سرتان فرا مى خواند . پس [خداوند] به سزاى [اين كار] ، غمى بر غم شما افزود . تا براى آنچه از دست داده ايد يا آنچه به شما رسيده است، اندوهگين نشويد . خدا از هر كارى كه مى كنيد آگاه است» .

«تا بر آنچه از دستتان مى رود اندوهگين نشويد و به آنچه دستتان مى آيد شادمانى نكنيد . و خدا هيچ متكبّر فخر فروشى را دوست ندارد» .

حديث :

٧٨٩٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : بى رغبتى به دنيا عبارت است از كوتاه كردن آرزو و به جاى آوردن شكر هر نعمتى و پرهيز از هر آنچه خداوند حرام كرده است .

٧٨٩٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : زهد ، به معناى حرام كردن حلال [بر خود] نيست ، بلكه بدين معناست كه انسان اطمينانش به آنچه در دست خداست بيشتر باشد از آنچه در دست خود اوست .

٧٨٩٦.امام على عليه السلام : همه زهد در دو جمله قرآن آمده است ؛ خداوند متعال فرموده : «تا بر آنچه از دستتان مى رود، اندوهگين نشويد و بر آنچه به دستتان مى آيد، شادمانى نكنيد» . بنا بر اين ، كسى كه بر گذشته اندوه نخورد و براى آنچه به دستش مى رسد شاد نشود ، زاهد است .

[١] الكافي : ٢/١٢٨/٣ .[٢] آل عمران : ١٥٣ .[٣] الحديد : ٢٣ .[٤] تحف العقول : ٥٨ .[٥] بحار الأنوار : ٧٧/١٧٢/٨ .[٦] بحار الأنوار:٧٨/٧٠/٢٧.