٨٢٤٢.عنه عليه السلام : إذا سَألتَ فَاسأل تَفَقُّها و لا تَسألْ تَعَنُّتا؛ فإنَّ الجاهِلَ المُتَعَلِّمَ شَبيهٌ بالعالِمِ ، و إنَّ العالِمَ المُتَعَسِّفَ شَبيهٌ بالجاهِلِ . [٤]

٨٢٤٣.عنه عليه السلام ـ لِسائلٍ سَألَهُ عن مُعضِلَةٍ ـ: سَلْ تَفَقُّها ، و لا تَسْأل تَعَنُّتا ؛ فإنّ الجاهِلَ المُتَعَلِّمَ شَبيهٌ بالعالِمِ ، و إنَّ العالِمَ المُتَعَسِّفَ (المُتَعَنِّفَ) شَبيهٌ بالجاهِلِ المُتَعَنِّتِ . [٥]

٨٢٤٤.عنه عليه السلام : الناسُ مَنقُوصُونَ مَدخُولُونَ إلاّ مَن عَصَمَ اللّه ُ ، سائلُهُم مُتَعَنِّتٌ ، و مُجِيبُهُم مُتَكَلِّفٌ . [٦]

٨٢٤٥.كنز العمّال عن عامرِ بنِ واثِلَةَ : شهِدتُ عليَّ بنَ أبي طالبٍ عليه السلام يخطُبُ، فقالَ في خُطبتِهِ : سَلُوني ، فَوَ اللّه ِ لا تَسألُونِّي عن شَيءٍ يكونُ إلى يَومِ القِيامَةِ إلاّ حَدَّثتُكُم بهِ... فَقامَ [٧] إليهِ ابنُ الكَوّاءِ فقالَ : يا أميرَ المؤمنينَ ، ما الذّارِياتُ ذَرْوا ؟ فقالَ لَهُ : وَيلَكَ سَلْ تَفَقُّهاً ، و لا تَسأل تَعَنُّتا . [٨]

٨٢٣٩.امام زين العابدين عليه السلام : در برطرف كردن نادانى [از خود ]بى توجّهى مكن ، هرچند برخلاف آن [به دانايى ]شهرت يافته باشى.

١٧٠١

خوب پرسيدن

٨٢٤٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خوب پرسيدن نيمى از دانش است .

٨٢٤١.امام على عليه السلام : هر كه خوب سؤال كند، دانا شود ؛ هر كه دانا باشد، خوب سؤال كند .

٨٢٤٢.امام على عليه السلام : هرگاه پرسشى كردى، براى دانا شدن بپرس و به منظور درمانده كردن سؤال نكن ؛ زيرا شخص نادانى كه در پى آموختن باشد، همچون عالِم است و عالِمى كه در بيراهه قدم بنهد، مانند جاهل است .

٨٢٤٣.امام على عليه السلام ـ در پاسخ به مردى كه از ايشان سؤال معمّا گونه اىفرمود : به قصد چيز ياد گرفتن بپرس نه براى آزردن و درمانده كردن ؛ زيرا جاهلى كه در صدد آموختن باشد همانند عالم است و عالمى كه در بيراهه قدم نهد همچون جاهلى است كه به قصد درمانده كردن مى پرسد .

٨٢٤٤.امام على عليه السلام : مردم، كوته انديش و كم خِرَدند، مگر آن كس كه خدايش نگه دارد . پرسنده شان، به قصد درمانده كردن مى پرسد و پاسخ دهنده شان پر مدّعاست .

٨٢٤٥.كنز العمّال به نقل از عامر بن واثله : شاهد بودم كه على بن ابى طالب خطبه خواند و در آن فرمود : از من بپرسيد ؛ زيرا به خدا سوگند ، درباره هر چيزى تا روز قيامت ، از من بپرسيد، جوابش را به شما مى دهم . . . ابن كوّاء برخاست و گفت : اى امير مؤمنان! «الذاريات ذروا» يعنى چه؟ حضرت فرمود : واى بر تو! براى چيز آموختن بپرس ، براى درمانده كردن نپرس .

[١] بحار الأنوار : ٧٨/١٦١/٢١.[٢] كنز العمّال : ٢٩٢٦٢ .[٣] غرر الحكم : ٧٩٣٣ ـ ٧٦٧٤ .[٤] غرر الحكم : ٤١٤٧ .[٥] نهج البلاغة : الحكمة ٣٢٠.[٦] نهج البلاغة : الحكمة ٣٤٣.[٧] في المصدر «فقال» و الصحيح ما أثبتناه .[٨] كنز العمّال : ٤٧٤٠.