٨٧٨٦.لقمانُ عليه السلام ـ لابنِهِ و هو يَعِظُهُ ـ: يا بُنَيَّ ، سافِرْ بِسَيفِكَ و خُفِّكَ و عِمامَتِكَ و خِبائكَ و سِقائكَ و خُيُوطِكَ و مِخْرَزِكَ ، و تَزَوَّدْ مَعكَ مِنَ الأدوِيَةِ ما تَنتَفِعُ بهِ أنتَ و مَن مَعَكَ ، و كُن لأَِصحابِكَ مُوافِقا إلاّ في مَعصيَةِ اللّه ِ . [١]

٤ ـ تأمير أحد من الرفقة

٨٧٨٧.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : إذا كانَ ثلاثةٌ في سَفَرٍ فَلْيُؤَمِّرُوا أحَدَهُم . [٢]

٨٧٨٨.عنه صلى الله عليه و آله : إذا كُنتُم ثلاثةً في سَفَرٍ فَلْيَؤمَّكُم أحَدُكُم ، و أحَقُّكُم بِالإمامَةِ أقرَؤكُم . [٣]

٨٧٨٩.عنه صلى الله عليه و آله : إذا كانَ ثلاثةُ نَفَرٍ في سَفَرٍ فَلْيَؤمَّهُم أقرَؤهُم و إن كانَ أصغَرَهُم سِنّا ، فإذا أمَّهُم فهُو أمِيرُهُم. [٤]

(انظر) عنوان ٢٠ «الإمارة» .

٥ ـ حسن العشرة و اعانة الرفقة

٨٧٩٠.المُصنَّفُ لعبدِ الرَّزّاقِ عن أبي قلابة : ذُكِرَ عِندَ النبيِّ صلى الله عليه و آله رَجُلٌ فقالَ لَهُ: فيه خَيرٌ، قيل : يا رسولَ اللّه ِ ، خَرَجَ مَعنا حاجّا فإذا نَزَلنا لَم يَزَلْ يُصلي حتّى نَرتَحِلَ ، و إذا ارتَحَلنا لَم يَزَلْ يقراء و يَذكُرُ حتّى نَنزِلَ ، فقالَ النبيُّ صلى الله عليه و آله : فَمَن كانَ يَكفِيهِ عَلَفَ ناقَتِهِ ، و صُنْعَ طَعامِهِ؟ قالوا : كُلُّنا ، فقالَ صلى الله عليه و آله : كُلُّكُم خَيرٌ مِنهُ! . [٥]

٣ ـ برگرفتن توشه راه

٨٧٨٦.لقمان عليه السلام ـ در اندرز به فرزندش ـفرمود : فرزندم! با شمشير و پاى افزار و دستار و چادر (خيمه) و مشك آب و نخ و سوزن و درفش [٦] خود مسافرت كن و داروهايى كه به كار تو و همراهانت مى آيد ، با خود بردار و با همسفرانت سازگار باش ، مگر آن جا كه پاى معصيت خدا در ميان باشد .

٤ ـ رئيس قرار دادن يكى از همراهان

٨٧٨٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هرگاه سه نفر همسفر شدند ، از ميان خود يك نفر را به سالارى انتخاب كنند .

٨٧٨٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر گاه سه نفر همسفر شُديد ، بايد يكى از شما امام [جماعت ]شما شود . آن كه قرائتش بهتر باشد ، به امامت سزاوارتر است .

٨٧٨٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر گاه سه نفر همسفر شدند، آن كه قرائتش بهتر است، گر چه سنّش كمتر باشد ، بايد امامت [نماز] را به عهده گيرد . وقتى امام آنها شد، سالارشان نيز هموست .

٥ ـ خوش برخوردى و يارى همراهان

٨٧٩٠.المصنف لعبد الرزاق به نقل از أبو قلابة : در حضور پيامبر صلى الله عليه و آله از مردى سخن به ميان آمد و گفته شد : او آدم خوبى است . و گفته شد : اى رسول خدا! آن مرد همسفر حجّ ما بود . هرگاه در منزلى پياده مى شديم پيوسته در حال نماز خواندن بود تا آن كه حركت مى كرديم و در بين راه نيز همواره قرآن مى خواند و ذكر خدا مى گفت، تا دوباره اتراق مى كرديم . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : پس چه كسى شترش را علوفه مى داد و غذايش را درست مى كرد؟ عرض كردند : همه ما . حضرت فرمود : همه شما از او بهتريد! .

[١] مكارم الأخلاق : ١/٥٤٠/١٨٧٥ .[٢] كنز العمّال : ١٧٥٥٠ .[٣] كنز العمّال : ١٧٥٥٢ .[٤] كنز العمّال : ١٧٥٤٨ .[٥] المصنف لعبد الرزاق : ١١/٢٤٤/٢٠٤٤٢ .[٦] اين موارد توشه راه مسافر در تاريخ زندگى لقمان بوده، بديهى است كه در هر زمان، مسافر، توشه مورد نياز خود را بايد همراه داشته باشد.