پس از تدوين جوامع روايي متأخر، برخي از محدّثان و عالمان به شرح آنها پرداختند. در اين ميان الوافي از اقبال بيشتري برخوردار بود. سيد ابراهيم بن محمد باقر رضوي قمي (زنده تا ١١٦٨ ه) و محمد باقر وحيد بهبهاني، مجدّد مکتب اجتهاد اصولي در برابر اخباريگري، [١] بر بخشهاي متعددي از آن شرح نوشتند. دو شرح نيز بر کتاب طهارت آن از محمد جواد عاملي صاحب مفتاح ‌الکرامه (م ١٢٢٦ ه) ومحمدتقي بن عبدالرحيم تهراني (م ١٢٤٨ ه) موجود است. تلاشهاي مستقلي نيز در اين دوره صورت گرفت. سيد عبدالله شبّر (م ١٢٤١ ه)، صاحب مجموعه بزرگ جامع المعارف و الأحکام، [٢] برخي از اخبار پيچيده و مشکل را در کتاب مصابيح الأنوار في حلّ مشکلات الأخبار گرد آورد و به شرح آنها پرداخت. ميرزا حسين نوري (م ١٣٢٠ ه)، صاحب مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل نيز، همه احاديث هم‌مضمون با احاديث وسائل الشيعه را گرد آورد و به همان شکل دسته‌بندي نمود و در خاتمه کتابش مباحثي را مطرح کرد که با فقه الحديث مرتبط است. کتاب البحر الزخّار في شرح أحاديث الأئمه الأطهار از سيد محسن امين عاملي (م ١٣٧١ ه) صاحب أعيان الشيعه نيز از ديگر فعاليتها در اين زمينه است.

تلاشهاي معاصران

در دوره معاصر مي توان از تلاشهاي آيت ‌الله حسين طباطبايي بروجردي (م١٣٨٠ ه) نام برد. اين عالم بزرگ در پي سا‌لها تتبّع در کتب اربعه و وسائل الشيعه، نيازهاي اساسي را براي فهم صحيح حديث (مانند گرد آمدن احاديث مشابه

[١] . اصوليان و اخباريان دو جريان عمده مجتهدان و فقيهان شيعي هستند که درباره اعتبار همه اخبار موجود در کتب شيعه و نيز چگونگي استفاده از آنها با هم اختلاف دارند. اخباريان کمتر خبري را نا‌معتبر مي‌دانند و کمتر آن را از صافي نقد و پالايش عبور مي‌دهند و نيز کمتر از اصوليان علم اصول فقه را در استنباط فقهي دخالت مي‌دهند.[٢] . اين کتاب سترگ به چاپ نرسيده، ولي نسخه مصوّر آن در کتابخانه دار الحديث و نيز بنياد دايره المعارف اسلامي موجود است.