درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١٢١

الرَّجُلُ مِنْهُمْ دينارَينِ، فَقالَ رَسولُ اللهِ صلي الله عليه و آله فيهِ هذِهِ المَقالَه، فَإنَّ النّاسَ إنَّما يعْطَوْنَ مِنَ السَّنَه إلي السَّنَه، فَلِلرَّجلِ أنْ ‌يأخُذَ ما يکْفيهِ وَ يکْفي عِيالَهُ مِنَ السَّنَه إلي السَّنَه.» [١] از امام صادق عليه السلام درباره مقدار زکاتي که شخص مي گيرد پرسيدم و به ايشان گفتم که پيامبر خدا فرمود: «هر کس که دو دينار بر جاي بگذارد، پيشاني اش را با آن داغ مي نهند.» امام فرمود: اين درباره کساني بود که ميهمان پيامبر خدا بودند و چون شب مي شد، پيامبر به او (ميهمان) مي فرمود: «برو و خود را با اين غذا سير کن.» و چون صبح مي شد، مبلغي مي داد و مي فرمود: براي خود صبحانه اي تهيه کن. و از اين نمي هراسيدند که بدون صبحانه و شام به سر برند. از اين ميان، مردي دو دينار اندوخت و پيامبر خدا درباره اش اين جمله را فرمود؛ وگرنه مردم هزينه يکساله خود را يکباره دريافت مي کنند. پس هر کس مي تواند مخارج يکساله خود و خانواده اش را بگيرد. روشن است که امام عليه السلام در پاسخ، به سبب صدور حديث اشاره و عموميت داشتن حديث را نفي کرده است. جالب توجه آن که حديث مشابه ديگري نيز با اشاره به سبب صدور، عموميت حکم را سلب مي کند. اين حديث را ابان نقل کرده است: ذَکرَ بَعْضُهُمْ عِنْدَ أبِي‌الْحَسَنِ عليه السلام فَقال: بَلَغَنا أنَّ رَجُلاً هَلَکََ عَلي عَهْدِ رُسولِ اللهِ صلي الله عليه و آله وَ تَرَکَ دينارَينِ فَقالَ رَسولُ اللهِ صلي الله عليه و آله: «تَرَکَ کَثيراً.» قالَ: «إنَّ ذلکَ کانَ رَجُلاً يأتي أهْلَ الصُّفَّه فَيسْألَهُمْ فَماتَ وَ تَرَکَ دينارَينِ.» [٢] شخصي نزد امام کاظم عليه السلام گفت: به ما رسيده است که مردي در