مقصود پدر را از کلمه شير به خوبي مي رساند و واژه هايي که قرين شير شده اند، منظور صاحب سخن را معين مي کنند. [١] تأثير همنشيني واژه ها گاه محدود و ناقص است؛ در همان مثال نخست، اگر پدر فقط بگويد: «شير بخر»، يکي از احتمالات، يعني شير درنده، از دايره احتمالات بيرون مي رود، اما پسر مي تواند شير خوراکي يا شير باز و بستِ آب بخرد. قرينه صارفه نيز، همان‌گونه که از نام آن پيدا است، موجب تغيير فهم ما از معناي اصلي کلمه و مفهوم حقيقي جمله مي گردد و آن را به سوي معناي مورد نظر گوينده انصراف مي‌دهد؛ براي مثال، افزودن بيشه هاي نبرد يا عرصه پيکار به کلمه شير، به ما مي فهماند که منظور از شير، انسان دلاور و شجاع است و نه شير درنده. قرينه صارفه به طور معمول در جايي به کار مي رود که گوينده، معناي مجازي و نه حقيقي و اصلي کلمه را اراده کرده است. ما در اينجا، بدون آنکه قصد احصا و استقرا داشته باشيم يا به تعيين نوع هر يک بپردازيم، برخي از قرينه هاي متصل را که در احاديث بيشتر به کار رفته اند ذکر مي کنيم؛ اين قرينه‌ها عبارت‌اند از: تضمين، تعليل معصوم و پرسش راوي.

تضمين

تضمين يا جاي دادن کلام ديگران در کلام خود، فقط يک صنعت شعري و يک فن متعلق به بديع نيست و در نثر مذهبي نيز به کار مي رود. گوينده سخن با آوردن کلام ديگران و پيوند زدن کلام خود با آن، از رابطه خارجي و يا ذهني

[١] . شايان ذکر است که قرينه هاي مقامي بسياري از احاديث، ديرياب اند؛ چه، ما تنها با نقل کتبي و غير‌شفاهي احاديث سر و کار داريم و قرينه هاي مقام تخاطب و زبان حال و مقام گفتگو از ميان برخاسته و تفاوت لحنها، نگاهها، اشاره ها و حتي سخنان پيش از سخن اصلي هر مجلس و ديگر زمينه هاي سخن، کمتر نقل شده و به صورت اتفاقي و موردي به دست ما رسيده اند که در درس اسباب ورود حديث به برخي اشاره خواهيم کرد.[٢] . حديث زير نمونه خوبي براي تاثير قرينه معينه در فهم مقصود است. ممكن است كسي مقصود از واژه صفوف را در آغاز حديث ، صفهاي مرتب شده لشكريان بداند ، اما ادامه متن مي‌فهماند كه صفوف نماز جماعت مقصود است؛ واما متن حديث: النعمان بن بشير : كان رسول الله صلي الله عليه و آله يسوّي صفوفنا حتّى كأنّما يسوّي بها القداح حتّي رأى أنّا قد غفلنا عنه ، ثم خرج يوما فقام حتى كاد أن يكبِّر فرأى رجلا باديا صدره ، فقال : عباد الله لتسوّون صفوفكم أو ليخالفنّ الله بين وجوهكم.