درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ٢٠٣

عمار بن موسي از امام صادق عليه السلام درباره مردي پرسيد که پرستويي را در صحرا مي زند يا صيد مي کند، آيا مي تواند آن را بخورد؟ امام فرمود: آن از چيزهايي خوردني است؟! شيخ طوسي در اينجا عبارت اخير را بر تعجّب حمل نموده است، نه جمله خبري. او مؤيد توجيه خود را روايت قبلي در همان جا دانسته است که صريحاً خوردن پرستو را حرام مي داند. گفتني است اين بحث در قرآن نيز جاري است و در داستان حضرت يوسف، آيه: أيتُهَا الْعِيرُ إنَّکُمْ لَسَارِقُونَ[١] و نيز گفته حضرت ابراهيم: هذا رَبِّي[٢] در خطاب به مشرکان، مورد استفاده امامان ما قرار گرفته است. آن بزرگواران لحن دو پيامبر معصوم را در هر دو مورد، استفهامي و انکاري دانسته‌اند و بدين وسيله، ساحت مقدس آنان را از دروغ پاک داشته اند. [٣]

چکيده

برخي از موانع عمده فهم مقصود عبارت اند از : o تتبّع ناقص : گرد نياوردن همه آنچه به پژوهش مربوط است، گاه نتيجه سستي پژوهشگر و گاه حاصل کمبود امکانات و نقص روشهاي بازيابي وتحقيق است و در هر حال نتيجه پژوهش، مستند و معتبر نمي شود. o پيروي از اهوا و آرا: به کار بردن حديث براي مقاصد شخصي، موجب شتابزدگي در چنگ زدن به احاديث موافق‌نما و تدبّر ننمودن در آنها مي شود. تابع کردن حديث نسبت به فهم خود و نه تبعيت از حديث، مانند تفسير به رأي در قرآن ناپسند و ناروا است. o