حديث متمايز مي سازد. [١] کار مجلسي اول، بر آوردن احاديث مشابه و شارح و نيز يافتن قرائن مقاميه [٢] و اخباريه [٣] استوار است. [٤] وي به احاديث مشابه از اهل سنّت نيز اشاره مي کند. [٥] مجلسي اول افزون بر بررسي اسناد روايات، به نقد مضموني نيز مي پردازد و کوششهايش را در تأويل و يافتن معنايي مقبول براي اخبار مخالف اجماع و فتواي مشهور فقيهان ارائه مي دهد. [٦] او تعارض روايات را نيز گوشزد مي کند و در صدد حل آنها برمي آيد. [٧] نسخه برداري متعدد از روضه المتقين، اهميت، کارآمدي و استقبال عالمان را از آن نشان مي دهد. [٨] مجلسي اول صحيفه سجاديه را نيز به زبان فارسي و عربي شرح کرده است. شرح عربي رياض المؤمنين و حدائق المتقين نام دارد. او همچنين خطبه متقين و زيارت جامعه کبيره را به فارسي شرح کرده و شيخ آقا بزرگ از شرح کوتاهش بر «حديث صُنْع» (سِتَّه أشْياءَ لَيسَ لِلْعِبادِ فيهِ صُنْعٌ ...) ياد نموده است. [٩]

ويژگيهاي کلي دوره

١. رويکرد دوباره به حديث، همچنين تدوين مجموعه احاديث شيعه، محدّثان را متوجه تعليقه و شرح‌نويسي بر کتب اربعه و نيز صحيفه سجاديه کرد.

[١] . همان، ج ٦، ص ٤١٢ و ٤٧٠.[٢] . قرائن مقاميه، قرينه‌هاي سخن در همان مجلس‌اند، اما از جنس سخن و کلام نيستند.[٣] . قرائن اخباريه يعني آنچه در اخبار شايع است.[٤] . همان، ج ١، ص ٣٤٤ (کلمات الفرج)، ص ٣٦٥ (کرامه الميّت تعجيله) و ج ٦، ص ٤٤٥.[٥] . ر. ک: همان، ج ١، ص ١٦٩، نخستين حديث (باب سواک).[٦] . ر. ک: همان، ج ٦، ص ٥٠٦.[٧] . ر. ک: همان، ج ٦، ص ٢٤٥ ـ ٢٤٣.[٨] . اين کتاب در سال١٣٩٣ ه (١٣٥٢ ش)، به تصحيح سيد حسين موسوي کرماني و شيخ علي پناه اشتهاردي و به ‌وسيله بنياد کوشان پور به چاپ رسيد. براي آگاهي بيشتر از اين شرح ارزشمند، ر. ک : مجله علوم حديث، شماره ٣٤، مقاله (تلاشهاي علامه مجلسي در فهم متن)، و شماره ٣٥، مقاله ( از مفهوم تا مقصود). [٩] . الذريعه، ج ٤، ص ٩٦.