درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ٥٦
بزرگش: بحار الأنوار الجامع لدرر أخبار الأئمه الأطهار، مرآه العقول في شرح اخبار آل الرسول و ملاذ الأخيار في شرح تهذيب الاخبار، مشتمل بر مباحث فقه الحديثي اوست. مجلسي نيز مانند دو جامعنويس پيشين: فيض و شيخ حرّ عاملي، با گردآوري روايات هممضمون و ناظر به هم، دسته بندي موضوعي، چينش منطقي آنها در کنار يکديگر و آوردن آيات متناسب قرآن، زمينه و مقدمه فهم درست روايات را بويژه در بحارالانوار فراهم مي آورد. او براي شرح واژه هاي غريب و ناآشناي احاديث، به بيش از بيست کتاب لغت و غريب الحديث و شانزده کتاب شرح حديث مراجعه کرده است. توضيحات علامه مجلسي تنها به لغات محدود نيست. او شرح مشکلات و يافته هاي خود را در فهم معضلات، در قالب «أقول»، «شرح»، «تبيان»، «ايضاح»، «تنوير» و ... عرضه مي دارد و در بسياري موارد، تفسير شارحان و کلام حکيمان را نقل و نقد مي کند [١] و بدين طريق يک کتابخانه کوچک متحرک با بيش از ششصد مصدر را در قالب دائره المعارفي حديثي عرضه مي دارد. او خود در مقدمه بحار الأنوار مي نويسد: رواياتي را که نياز به کشف معاني داشته اند به بياني رسا توضيح داده ام و بنا بر حداکثر اختصار نهادهام، تا بابهاي کتاب طولاني نگردد و حجم کتاب بيش از حد نيفزايد و جويندگان در استفاده از کتاب دچار مشکل نشوند. [٢] اين توضيحات و شرحهاي کوچک و بزرگ ذيل احاديث، افزون بر پنجاه شرح مفصل است، که برخي در حد يک رساله اند و نوشته اي مستقل در موضوع خود به شمار مي آيند. [٣]
[١] . ر. ک: بحار الأنوار، ج ٣٧، ص ١٩٩ و ج ٥٩، ص ٢٢٩ و ج ٦٣، ص ٢٩٥ و ... .[٢] . بحار الأنوار، ج ١، ص ٥ ـ ٤ (مقدمه مؤلّف).[٣] . يادنامه علامه مجلسي، ج ٢، ص ٣٥٤.