درسنامه فهم حديث
 
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص

درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١٦٢

يک. حمل الفاظ ظاهر در وجوب بر استحباب

احاديث متعددي در دست است که غسل روز جمعه را مستحب و نه واجب مي‌شمارد. از اين‌رو محدّثان و فقيهان به کمک اين احاديث و نيز فتواي بسياري از عالمان پيشين، حکم به وجوب غسل جمعه را در حديث زير، به معناي تأکيد استحباب و سنّت بودن غسل جمعه، فهميده‌اند. حديث از امام رضا عليه السلام نقل شده است: سألته عن الغسل يوم الجمعه، فقال: واجب علي کلِّ ذکرٍ واُنثي من عبدٍ أو حرٍّ؛ [١] از امام رضا عليه السلام درباره غسل روز جمعه پرسيدم، فرمود: بر هر مرد و زن و بنده و آزاد واجب است. [٢] شيخ طوسي به هنگام جمع ميان اين خبر با اخبار ديگر مي‌گويد: واژه وجوب در اين حديث، به معناي اولويت انجام آن است و نه واجبي که اجازه ترک آن را در هيچ حالي نداشته باشيم.

دو. حمل امر بر رخصت و جواز

حمل امر بر رخصت نيز از ديگر مواردي است که به سبب وجود حديث معارض صورت مي پذيرد. عمّار ساباطي از امام صادق عليه السلام مي پرسد: اگر مردي روزهايي از ماه رمضان را روزه نگرفته، چگونه بايد آنها را قضا کند؟ امام در پاسخ مي‌فرمايد: إنْ کانَ عَلَيْهِ يَوْمانِ فَلْيُفْطِرْ بَيْنَهُما يَوْماً، وَ إنْ کانَ عَلَيْهِ خَمْسَه أيّامٍ فَلْيُفْطِرْ بَيْنَهُما أيّاماً، وَ لَيْسَ لَهُ أنْ ‌يَصُومَ أکْثَرَ مِنْ ثَمانِيَه أيّامٍ مُتَوالِيه. وَ إنْ کانَ عَلَيْهِ ثَمانِيَه أيّامٍ أوْ عَشْرَه أفْطَرَ بَيْنَهُما يَوْماً. [٣]


[١] . تهذيب الأحکام، ج ١، ص ١١١، ح ٢٣.[٢] . همان، ص ١١٢، ذيل ح ٢٦.[٣] . تهذيب الأحکام، ج ٤، ص ٢٧٥، ح ٨٣١.