رويکرد تصحيح به معناي صحيح شمردن مضمون رواياتي است که سند کامل ومطمئني ندارند. گاه احاديث، سند معتبري ندارند، اما مضمونِ مقبول و محتوايي همخوان با ساير روايات دارند و قرينه هاي ديگري نيز آنها را همراهي مي‌کند. ما مي‌توانيم مضمون اين احاديث را معتبر بشماريم. گفتني است که اين به معناي يقين به صدور اين گونه احاديث و حديث دانستن هر متن بدون سند يا با سند جعلي نيست، بلکه به معناي عمل به مضمون رواياتي است که در کتب مقبول عالمان نقل شده اند، ولي از سند صحيح، به اصطلاح متأخران، بي‌بهره اند. شيخ طوسي، که از او به عنوان «لسان القدماء»[١] ياد مي کنند، از نخستين کساني است که به اين شيوه تصريح کرده و خود، بدان عمل کرده است. او در کتاب اصولي خود، عدّه الأصول، مباحث نظري اين شيوه را سامان و در کتابهاي فقهي و حديثي‌اش، آن را تطبيق داده است. [٢] پس از او و در زمان کنوني نيز اين شيوه مورد استفاده بوده و به جز معدودي از فقيهان، آن را کنار ننهاده اند. بر همين اساس، احمد بن ابي‌طالب طبرسي (از عالمان قرن ٦) به هنگام تدوين کتاب الاحتجاج، نيازي به نوشتن اسناد احاديث نمي‌بيند و مي گويد: ما اسناد بيشتر اخباري را که در اين کتاب نقل مي کنيم نمي آوريم، زيرا يا بر آنها اجماع و اتفاق شده و يا مضمون آنها موافق عقل است و يا در سيره و کتابها، ميان مخالف و موافق، مشهور است. [٣]

[١] . در کنار شيخ طوسي از محقق حلّي نيز به عنوان «لسان القدما» (زبان عالمان نخستين) ياد شده است. ر. ک: سماء المقال في علم الرجال، ص ١٥١، ج ٢، ص ٢٩٨.[٢] . ر. ک: عدّه الأصول، ج ١، فصل «في ذکر القرائن الّتي تدلّ علي صحّه أخبار الآحاد أو علي بطلانها»، ص ١٥١؛ و نيز ص ١٥٥.[٣] . الاحتجاج، ج ١،ص ٤.