درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١٢٨

برخي از راويان و متکلمان در اين حديث خدشه کرده و آن را مخالف موازين قسط و عدل خداوندي دانسته اند؛ [١] چه، تصريح قرآن در چندين آيه از سوره هاي گوناگون اين است که: لا تَزِرُ وازِرَه وِزْرَ اُخْري. [٢] اين شک و خدشه از همان آغاز نيز مطرح بوده است و چون اين حديث بر عايشه عرضه شد، با ذکر سبب ورود و نقل دقيق تر حديث، اين معنا را ردّ و انکار کرد و متن اصلي حديث را ارايه داد. ماجرا به نقل هشام از پدرش چنين است: ذُکِرَ عِنْدَ عائِشَه أنَّ ابْنَ عُمَرَ رَفَعَ إلَي النَّبِي صلي الله عليه و آله: أنَّ الْمَيتَ يعَذَّبُ في قَبْرِهِ بِبُکاءِ أهْلِهِ. فِقالَتْ: إنَّما قالَ رَسولُ اللهِ صلي الله عليه و آله: «إنَّهُ لَيعَذَّبُ بِخَطيئَتِهِ وَ ذَنْبِهِ وَ إنَّ أهْلَهُ لَيبْکُونَ عَلَيهِ الآنَ.» [٣] نزد عايشه گفته شد: ابن‌عمر حديثي را به پيامبر نسبت مي دهد که مرده در قبرش به سبب گريه خانواده اش عذاب مي شود. عايشه گفت: پيامبر خدا فرمود: «مرده به گناه خود در حال عذاب شدن است و خاندانش به گريه کردن بر او مشغول‌اند.» در نقل ديگري از حاکم نيشابوري آمده است که عايشه گفت: يغْفِرُ اللهُ لأبي‌عَبْدِالرَّحْمانِ ( يعني ابنَ‌عمر) ، أما أنَّهُ لَمْ يکْذِبْ وَ لکِنَّهُ نَسِي أوْ أخْطَأ. إنَّ رَسولَ اللهِ صلي الله عليه و آله مَرَّ عَلي يهوديه يبْکي عَلَيها، فَقالَ: «إنَّهُمْ يبْکُونَ وَ إنَّها تُعَذَّبُ في قَبْرِها.» [٤] خدا ابوعبدالرحمان (يعني ابن‌عمر) را بيامرزد که دروغ نگفته، اما خطا