درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ٢٢

زيان بدفهمي حديث

در برخي موارد، فهم نادرست حديث اثري بدتر از نفهميدن، نديدن و نشنيدن روايت دارد. کژراهه هاي پديد آمده و کيشها و فرقه هاي گوناگون منتسب به دين، ريشه در سوء فهم و برداشتهاي نادرست از متون ديني و به ويژه حديث دارند و ما در درس آخر بدان خواهيم پرداخت و در اينجا، تنها سخن دانشمند و محدث شيعي قرن چهارم، نعماني،[١] را از مقدمه کتاب سترگش الغيبه مي آوريم: لَعَمْري ما أَتى مَن تاهَ و تَحيَّرَ وَ افتَتَنَ و انتَقَلَ عَنِ الحَـقِّ و تَعَلَّقَ بِمذاهِبِ أهلِ الزُّخرُفِ وَ الْباطِلِ إلّا مِن قِلّه الرِّوايه و العلمِ و عدمِ الدِّرايَه وَ الفهمِ. فإنّهم الأشقياءَ لم يَهْتَمّوا لِطلبِ العلمِ و لم يُتْعِبُوا أنفسَهم فى اقتنائِهِ و روايتِهِ من معادنِهِ الصّافِيَه، على أنَّهم لو رَوَوْا ثُمَّ لَم يَدْرُوا لَکانُوا بمنزله مَن لَم يروِ و قد قالَ جعفرُ بنُ محمدٍ الصادقُ عليه السلام: اِعرِفُوا مَنازلَ شيعَتِنا عندَنا على قدرِ روايتِهِم عنّا و فهمِهِم منّا، فإنَّ الرّوايه تَحتاجُ إلى الدِّرايه و خَبَرٌ تَدرِيِه خَيرٌ مِن أَلْفِ خبرٍ تَروِيِهِ. [٢] به جانم سوگند، که هيچ کس سرگردان و متحير و مفتون نشد و از حق نبريد و به باطل و پوچي نپيوست، جز آنکه اندوخته علم و روايتش اندک بود و از دقت و فهم تهي. اين شوربختان در جستجوي دانش همت نگماشتند و رنج به چنگ آوردن و نقلش را از کانهاي ناب آن به جان نخريدند، و اگر هم نقل ‌مي‌کردند ولي به ديده تأمّل و دقت در آن نمي‌نگريستند، باز بسان کسي بودند که چيزي نقل نکرده است. امام جعفر صادق عليه السلام فرمود: منزلت شيعيانمان را نزد ما، با مقدار نقل و فهمشان از سخنان ما