اشکالات کتابهاي حديثي پيش از خود و تصحيح فهم مؤلفان آنها و نيز گردآوري روايات يک موضوع در کنار هم، به مطالعه کتابهاي حديثي شيعه پرداخت [١] و با بهره گيري از تبحّر خود در حديث و فقه و به‌کارگيري موازين ردّ و قبول حديث، مجموعه اي بسيار کارا را سامان داد و فهم دقيق و عميق روايات را بر بسياري از فقيهان آسان ساخت. شيخ حرّ عاملي افزون بر تسهيل فهم روايات فقهي، از طريق گرد هم نشاندن آنها حول يک موضوع و در دسترس نهادن مخصّصها و مقيدها و مختلفها، گاه تفسير و فهم ديگر محدثان بزرگ را نيز ارائه داد، که در اين ميان نظريات شيخ طوسي در چگونگي حل اخبار مختلف و متعارض از جايگاه ويژه اي برخوردار است. شيخ حرّ گاه فهم و راه‌حل جمع خود را ارائه مي دهد و در بسياري از موارد، فهم خود را از مجموع روايات و برآيند کسر و انکسار آنها، در قالب عنواني که براي بابهاي متعدد کتاب بر مي‌گزيند، به خواننده القا مي کند. کار مهم ديگر او، در زمينه حل تعارض و اختلاف اخبار است. او يک باب از احاديث «کتاب القضاء» را به رواياتي اختصاص داده است که راه‌حل جمع ميان احاديث متعارض و مختلف را به نقل از امامان عليهم السلام بيان مي دارد و در اين ميان، راهها و گاه قواعد گران‌بهايي به دست مي دهد. زمينه سوم تلاشهاي فقه الحديثي شيخ حرّ عاملي نقد مضموني حديث است. او به محتواي حديث کاملاً توجه داشته و با وجود گرايش به مسلک اخباريان، به بررسي دقيق متن حديث و سنجش مضمون آن با قرآن، سنّت و احاديث مشهور و حتي گاه اجماع فقيهان شيعه پرداخته است. [٢]

٣ـ علامه مجلسي

محمد باقر مجلسي (١١١١ ـ ١٠٣٧ه) پرکارترين محدّث شيعي است که سه کتاب

[١] . ر. ک: وسائل الشيعه، ج ١، ص ٥ (مقدمه مؤلف).[٢] . ر. ک: همان، ج ٢، ص ٩٥ ـ ٩٣.