پس از اين سخن، فيض به روش شرح و حل اخبار پرداخته و نکته اي را بيان داشته که کليد فهم حديث است. او مي گويد: چنانچه روايتي به شرح نياز داشته است، اگر شرحش را در روايت ديگري يافته‌ام، حتي اگر در کتب اربعه هم نبوده است، از آن روايت در شرح حديث اول کمک گرفته ام، و چه بسا حديث دوم را در کنار حديث اول نوشته ام. چنانچه يکي از بزرگان، شرح روايتي را گفته يا شرح آن در کتب لغت آمده، آنها را ياد کرده ام و در غير اين صورت، به ميزان فهم و عقل قاصر خود، به ياري خداي عزّ و جلّ آن را بيان کرده ام. [١] کوششهاي فيض در بيان احاديث قابل توجه است و مي توان آن را يک کتاب شرح حديث، حداقل نسبت به کتاب الکافي دانست. فيض در کتاب ديگرش النوادر، [٢] اخبار و احاديث نادر موجود در منابع حديثي شيعه را، که مؤلفان کتب اربعه نياورده اند، گرد آورده و هر يک را که احتياج به شرح و تفسير داشته، توضيح داده و آنها را با عنوان «بيان» از متن حديث متمايز ساخته است.

٢. شيخ حرّ عاملي

محمد بن حسن بن علي عاملي، معروف به حرّ عاملي (١١٠٤ ـ ١٠٣٣ ه)، از عالمان جبل‌عامل لبنان بود، که در دوره صفوي به ايران سفر کرد و توانست افزون بر تأليف کتابهايي چون إثبات الهداه، هدايه الأمه و الفوائد الطوسيه، بزرگ‌ترين جامع روايات فقهي را تدوين کند. او هجده سال از عمرش را بر سر اين کتاب نهاد و بيش از سي و پنج هزار حديث غير مکرّر را در آن جاي داد و آن را تفصيل وسائل الشيعه إلي تحصيل مسائل الشريعه ناميد. او به قصد زدودن

[١] . همان، ص ١٥ و ٤٠.[٢] . الذريعه، ج ٢٤، ص ٣٤٨.