درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ٣٤

براي دسته‌بندي اين فعاليتها، آنها را به شش دوره تاريخي تقسيم و مشخصات کلي هر دوره را ارائه مي کنيم. سير کلي اين کوششها از شرحهاي ساده بر يک حديث آغاز مي شود و در قرون اخير، به شرحهاي بسيار بزرگ و مفصّل و نيز تدوين رساله هاي مستقل مرتبط با حوزه فقه ‌الحديث مي انجامد. {-١-}

نخستين گامها (دوره حضور)

در اين دوره، احاديث پيامبر و امامان پس از قرآن، منبع اصلي دين به شمار مي‌رفت و حساسيت امامان نسبت به انتقال صحيح گفته هاي خود و پيامبر خدا موجب مي‌شد که راويان براي اخذ و تحمّل، نقد و ردّ و جمع و حلّ اخبار، تا حدّ امکان به امامان مراجعه کنند. از اين ‌رو آغازگر سنّت نيکوي تفسير حديث و نيز نقد آن امام علي عليه السلام است. آن حضرت با بيان جايگاه خود به عنوان پاسدار ميراث نبوي به اصحاب خاص خود اجازه داد که براي فهم و نقد احاديث به او مراجعه کنند تا از درستي و نادرستي آنها آگاه شوند يا به فهم صحيح و مقبولي از آن دست يابند. در اينجا بخش کوچکي را از آغاز يک حديث بلند در الکافي نقل مي کنيم و از دانشجويان عزيز مي خواهيم که به متن کامل روايت مراجعه کنند تا به نقش بنيادين امام علي عليه السلام در اين دانش، و توضيحات و ارائه رهنمودهاي حضرتش در به کار بستن مقدمات و شرطهاي فهم حديث و پيش‌نيازهاي تعامل درست با روايات پي ببرند. سليم بن قيس به حضور امير مؤمنان مي رسد و مي‌گويد: من از سلمان و مقداد و ابوذر چيزهايي از تفسير قرآن و احاديثي از پيامبر فراگرفتم که با آنچه در اختيار مردم است تفاوت دارد. آن‌گاه شما آنچه را که از اين سه نفر شنيده بودم، تصديق کردي. همچنين