در اين درس، موانعي را که از فهم درست حديث پيشگيرى مي کند برمي شمريم؛ موانع پيش‌گيرنده از تأثير آنچه در مرحله پيشين به دست آمده است. به عبارت ديگر، فهم درست حديث در گرو به دست آوردن تواناييهاي برشمرده در درسهاي پيشين و پيراستن ذهن از موانع شمرده شده در اين دو درس و نيز برخي موانع ديگر است. اين موانع مي تواند به راحتي همه زمينه ها و قابليتهاي گرد آمده در سير فهم حديث را خنثي و ما را از دستيابي به فهم درست حديث محروم کند. بر اين اساس، ما به برخي از اين موانع در دو بخش اشاره مي کنيم، اما به هيچ وجه آنها را به آنچه برشمرده ايم منحصر نمي سازيم و بحث بيشتر را به درس آسيب شناسي حديث در مقطع کارشناسي ارشد وامي نهيم. بخش نخست، برخي موانع مربوط به متن است و در مرحله اول فهم حديث، يعني فهم متن اتفاق مي‌افتد و بخش دوم، مربوط به مرحله دوم فهم حديث، يعني فهم مقصود گوينده حديث است. ما مي‌توانيم برخي موانع موجود را مربوط به پژوهشگر و چگونگي تعامل او با حديث بدانيم، اما به دليل اختصار، ساده‌تر کردن بحث و تناسب کلي با دو مرحله اصلي فهم حديث، موانع را در همان دو دسته بر‌مي‌شمريم. خاطر نشان مي‌شود که موانع بر‌شمرده به همه مراحل جزئي فهم حديث ناظر نيست و براى نمونه، بي‌توجهي به احاديث معارض، که يکي از بزرگ‌ترين موانع فهم حديث است، در اينجا نمونه‌اي ندارد و به همان نمونه‌هاي آورده شده در درس مربوط، اکتفا کرده‌ايم. تأکيد مي‌کنيم که آنچه در پي مي‌آيد، تنها نمونه‌ها و موانعي معدود و نه همه آنها است.

تصحيف و تحريف

تصحيف و دگرگوني اشتباهي يا عمدي متن سخن و نوشته ، همواره در جريان نقل حديث، اتفاق افتاده است. اين تغييرها، مخلّ به معنا بوده و مانع از فهم درست متن شده‌اند. تصحيف را به دو گونه نوشتاري و شنيداري تقسيم کرده و