درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١٦٧

محمّد بن مسلم: به امام صادق عليه السلام گفتم: چگونه مي شود کساني احاديثي را از فلان و فلان، از پيامبر خدا نقل مي کنند و دروغگو هم نيستند؛ امّا احاديثي بر خلاف آنها از شما نقل مي شود؟ حضرت فرمود: حديث هم مانند قرآن، نسخ مي شود. گفتني است که نسخ مانند تقيّه، در مراحل پاياني پژوهش و پس از اطمينان از عدم امکان جمع، ادعا و قبول مي‌شود و مانند تخصيص و تقييد و حمل بر استحباب و ديگر موارد، يک راه حل عرفي، عمومي و ابتدايي نيست. [١] مثالهاي قابل اثبات در نسخ، اندک است و مواردي که در آنها ادّعاي نسخ شده ‌را بيشتر فقهاي شيعه نپذيرفته‌اند، مانند: وجوب پاسخ دادن به سلام هنگام نماز، تبديل احرام حجّ اِفراد به عمره تمتّع، [٢] وجوب وضو گرفتن پس از خوردن گوشت شتر، [٣] جواز ازدواج موقت، [٤] استحباب روزه دوشنبه و پنج‌شنبه [٥] و موارد ديگر که در کتابهاي فقه آمده است. به موردي که برخي از فقيهان پذيرفته‌اند، اشاره مي کنيم. در روايتي از امام صادق عليه السلام به نقل از محمّد بن مسلم آمده است: سَألْتُهُ عَنْ إخْراجِ لُحُومِ الأضاحِي مِنْ مِني؟ فَقالَ: «کُنّا نَقُولُ: لايَخْرُجُ مِنْها شَيءٌ لِحاجَه النّاسِ إلِيْهِ، فَأمَّا الْيَوْمَ فَقَدْ کَثُرَ النّاسُ فَلا بَأسَ بِإخْراجِهِ.» [٦] از امام صادق عليه السلام درباره بيرون بردن گوشت قرباني از منا پرسيدم، حضرت فرمود: ما پيشتر مي گفتيم که به سبب نياز مردم، نبايد چيزي از آنجا خارج شود؛ امّا امروزه، به جهت فراواني مردم [و بسيار