درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١٥٤

قالَ الإمامُ علي عليه السلام: «اَلنّاسُ عالِمٌ وَ مُتَعَلِّمٌ»، وَ أنْشَدَ مُتَمَثِّلاً بِهذَيْنِ الْبَيْتَيْنِ: فَکَمْ مَنْ بَهِي قَدْ يَرُوقُ رُواؤُهُوَ يُهَجَّنُ فِي النّادي إذا ما تَکَلَّمافَقيمَه هذَا الْمَرْءِ ما هُوَ مُحْسِنٌفَکُنْ عالِماً إنْ شِئْتَ أوْ مُتَعَلِّماً. [١] امام علي عليه السلام فرمود: مردم يا عالم اند يا متعلم، و سپس به اين دو بيت استشهاد کرد: بسي صاحب ديوان بلند و برافراشته / که چون در جمع سخن گويد، زشت شمرده مي شود. بهاي اين انسان چيزي است که نيک مي داند / پس يا عالم باش يا متعلّم. اين شعر به خوبي نشان مي دهد که امام چه منظور و مقصودي داشته است؛ زيرا مصرع آخر شعر، کلام امام قبل از استشهاد به شعر است و مصرع سوم همان جمله مورد نظر ما، که در يک سياق و نسق، يک معنا را دنبال مي کنند. جالب توجه اينکه درشعر منسوب به امام هم، مقصود اين است: لا فَضْلَ إلّا لأهْلِ الْعِلْمِ، إنَّهُمْعَلَي الْهُدي لِمَنْ اسْتَهْدي أَدِلاّءُوَ قيمَه الْمَرْءِ ما قَدْ کانَ يُحْسِنُهُوَ اْلجاهِلونَ لأهْلِ الْعِلْمِ أعْداءُ [٢] جز براي اهل دانش فضيلتي نباشد / چه آنان اند که ره‌جويان را رهنمايند. ارزش انسان چيزي است که مي داند / و نادانان با دانايان دشمنان اند. و همچنين اگر اين جستجو را با عبارت محمول، يعني ما يُحْسِنُ يا ما يُحْسِنُهُ انجام دهيم، به حديث ذيل دست مي يابيم: اَلنّاسُ أبْناءُ ما يُحْسِنونَ وَ قَدْرُ کُلِّ امْرِئٍ ما يُحْسِنُ، فَتَکَلَّمُوا فِي الْعِلْمِ تَبَيَّنْ