درسنامه فهم حديث
 
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص

درسنامه فهم حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١٤٣

مطلق و شايع مي شود. [١] اينک با ذکر چند نمونه، تقييد را توضيح مي‌دهيم.

يک.

اَلْعِتابُ حَياه الْمَوَدَّه؛[٢] سرزنش کردن، مايه زنده ماندن دوستي است. اين حديث به وسيله دو حديث زير مقيّد مي شود: کَثْرَه الْعِتابِ تُؤدنُ بِالاِرْتيابِ؛ [٣] زياد سرزنش کردن، شک برمي‌انگيزد. إياکَ أنْ تُکَرِّرَ الْعَتَبَ؛ فَإنَّ ذلِکَ يُغْرِي بِالذَّنْبِ وَ يُهَوِّنُ الْعَتَبَ. [٤] مبادا سرزنش را تکرار کني، که اين کار به گناه دامن مي زند و سرزنش را کم‌تأثير و کم‌منزلت مي نمايد.

دو

. إيّاکََ وَ کَثْرَه الْکَلامِ، فَإنَّهُ يُکْثِرُ الزَّلَلَ وَ يُورِثُ الْمَلَلَ. [٥] مبادا زياد سخن بگويي، که لغزش را فراوان مي کند و کسالت مي‌آورد. اين حديث نيز به وسيله دو حديث زير مقيّد مي شود: لا تُکْثِرُوا الْکَلامَ بِغَيْرِ ذِکْرِ اللهِ، فَإنَّ کَثْرَه الْکَلامِ بِغَيْرِ ذِکْرِ اللهِ قَسْوَه الْقَلْبِ. [٦] به جز ذکر خدا زياد سخن نگوييد، که سخن فراوان به جز ذکر خدا، مايه قساوت قلب است. لا تُکْثِرُوا الْکَلامَ في غَيْرِ ذِکْرِ اللهِ؛ فَإنَّ الَّذينَ يُکْثِرُونَ الْکَلامَ في غَيْرِ


[١] . ر. ک: اصطلاحات الأصول، ص ٢٤٦.[٢] . غرر الحکم، ح ٣١٥.[٣] . همان، ح ٧١١١.[٤] . همان، ح ٣٧٤٨.[٥] . همان، ح ٢٦٨٠.[٦] . سنن الترمذي، ج ٤، ص ٣٢، ح ٢٥٢٣؛ الأمالي، طوسي، ص ٣، ح ١ (از ابن‌عمر از پيامبر خدا).